Kanada'nın 'ortak AB üyeliği' planına dair şimdiye kadar neler biliniyor?

Haftanın en dikkat çekici açıklamalarından biri Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’den geldi. Von der Leyen, Kanada’yı Avrupa Birliği’nin (AB) ilk “ortak üyesi” olmaya davet ederek yeni bir modelin önünü açtı.

Von der Leyen, Birliğin Durumu konuşmasında, “Kanada ile ilişkilerimizi mümkün olan en üst seviyeye taşımak istiyoruz,” dedi.

Ertesi gün Strasbourg’da aynı kürsüden konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney de ülkesinin teklifi “memnuniyetle karşıladığını” belirterek, bunu “gelecek için bir ittifakın” başlangıcı olarak nitelendirdi.

“Avrupa ve Kanada birlikte daha güçlü,” dedi Carney.

Arka arkaya gelen açıklamalar uluslararası basında geniş yer buldu, siyasi tartışmalara ve sosyal medyada çok sayıda paylaşıma yol açtı. Konu ABD Başkanı Donald Trump’ın da dikkatini çekti. Ancak açıklamalar, yeni modelin nasıl işleyeceğine ilişkin birçok soruyu da yanıtsız bıraktı.

Peki Kanada’nın AB’nin ilk “ortak üyesi” olması ne anlama geliyor? İşte şu ana kadar bilinenler ve hâlâ belirsizliğini koruyan noktalar.

Daha önce uygulanmış bir örneği yok

“Ortak üyelik” kavramı mevcut AB anlaşmalarında tanımlanmış bir statü değil. Dolayısıyla Brüksel’in bu modeli hayata geçirmek için izleyebileceği önceden belirlenmiş bir hukuki yol haritası bulunmuyor.

Benzer bir tartışma bu yıl Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in Ukrayna’nın AB’ye “ortak üye” yapılmasını önermesiyle yaşanmıştı. Merz’e göre bu statü, Ukrayna’ya AB’nin karar alma organlarında gözlemci statüsü, bazı AB programlarına kademeli erişim ve gelecekte olası bir saldırı durumunda karşılıklı yardım hakkı sağlamalıydı.

Ancak Merz’in önerisi AB başkentlerinde farklı tepkilerle karşılandı. Kiev de tam üyelik ile üyelik dışı statü arasında kalmanın Ukrayna’nın katılım sürecini belirsizliğe sürükleyebileceği endişesiyle öneriye karşı çıktı.

Avrupa Komisyonu yetkililerine göre von der Leyen’in Kanada için gündeme getirdiği model, Merz’in Ukrayna önerisinden temelde farklı. Yeni model, Avrupa’nın coğrafi sınırları dışında bulunmasına rağmen AB ile siyasi ve ekonomik ilişkilerini derinleştirmek isteyen ülkeler için tasarlanıyor.

Brüksel, AB anlaşmalarının değiştirilmesine gerek kalmadan yeni statünün sıfırdan oluşturulabileceğini düşünüyor.

Olası hukuki dayanaklardan biri olarak AB anlaşmalarının 217. maddesi gösteriliyor. Söz konusu madde, Birliğin bir veya daha fazla üçüncü ülke ya da uluslararası kuruluşla “karşılıklı hak ve yükümlülükler, ortak eylemler ve özel usuller içeren bir ortaklık kuran anlaşmalar” yapmasına izin veriyor.

Carney ise kurulacak yapının başka ülkelerin de katılabileceği kadar “açık” olması gerektiğini söyledi.

Bu bir genişleme süreci değil

Carney’nin özellikle vurguladığı noktalardan biri, Kanada’nın Ukrayna, Moldova ve diğer aday ülkelerin izlediği geleneksel tam üyelik sürecine girmeyeceği oldu.

AB anlaşmalarına göre üyelik süreci “her Avrupa devletine” açık. Bu nedenle Atlantik’in diğer tarafında bulunan Kanada, mevcut kurallar kapsamında klasik tam üyelik için uygun görülmüyor.

Carney, konuşmasının ardından yaptığı açıklamada, “Kanada, Avrupa Birliği’nin tam üyesi olabilecek bir konumda değil ve tam üyelik arayışında da değil. Dolayısıyla bu farklı bir çerçeve. Avrupa ile derin bağları bulunan bir ülkeye uygun bir yapıdan söz ediyoruz,” dedi.

AB’ye katılım süreci aday ülkelerin binlerce AB yasasını benimsemesini ve Birliğin standartlarına uyum sağlamasını gerektiriyor. Sürecin her aşamasında üye ülkelerin oybirliği gerektiği için farklı aşamalarda veto ihtimali de bulunuyor.

Ottawa ve Brüksel ise çok daha hızlı sonuçlandırılabilecek bir model üzerinde çalışmak istiyor.

Bununla birlikte Kanada’da AB tam üyeliğine yönelik ilginin de arttığı görülüyor. Carney’nin Strasbourg ziyaretinden önce yapılan bir ankete göre Kanadalıların yüzde 49’u ülkenin AB’ye tam üye olmasını destekliyor.

Adı henüz kesinleşmedi

Strasbourg’daki açıklamalardan sonra başlıklara “ortak üyelik” ifadesi taşınsa da Carney bu tanımı doğrudan benimsemedi. Kanada Başbakanı bunun yerine siyasi açıdan daha az tartışmalı olan “gelecek için ittifak” ifadesini kullandı.

HABER İÇERİK KAYNAK:

https://tr.euronews.com/my-europe/2026/09/19/kanadanin-ortak-ab-uyeligi-planina-dair-simdiye-kadar-neler-biliniyor