İran'daki protestolarda can kaybı 2 bin 500'ü aştı

DÜNYA

İran'da iki haftayı aşan protesto gösterilerinde can kaybı hızla artıyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), Çarşamba günü yaptığı açıklamada protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 571'e ulaştığını bildirdi. Bu sayı, son yıllarda İran'da görülen en geniş çaplı toplumsal hareketin bilançosunun giderek ağırlaştığını ortaya koyuyor.

HRANA'nın paylaştığı verilere göre ölenler arasında 2 bin 403 protestocu, 147 hükümet yanlısı kişi, 12 çocuk ve 9 protestocu olmayan sivil bulunuyor. 

İranlı bir yetkili ise önceki gün yaptığı açıklamada yaklaşık 2 bin kişinin öldüğünü belirterek, ilk kez genel bir can kaybı rakamı paylaşmıştı. Yetkili, ölümlerden "teröristleri" sorumlu tuttu.

Aktivistler ise Salı günkü verilere göre protestolara yönelik sert müdahalede en az 646 kişinin hayatını kaybettiğini belirtmişti. 

Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) örgütü ise Salı günü yaptığı açıklamada en az 648 protestocunun öldürüldüğünü, bazı tahminlerde ölü sayısının 6 binin üzerine çıktığını duyurdu.

İran'da iletişim kısmen açıldı
İran'da ülke geneline yayılan rejim karşıtı protestolar sırasında kesilen iletişim hatları dün kısmen açıldı. Başkent Tahran'daki bazı vatandaşların Salı günü cep telefonlarıyla ilk kez yurt dışını arayabildiği bildirildi.

Associated Press (AP) muhabirleri, Tahran'dan bazı kişilerle telefonla görüşme yapabildiklerini aktardı. Ancak ajansın Dubai'deki bürosu, söz konusu numaraları geri aradığında bağlantı kurulamadığını belirtti.

Güvenlik gerekçesiyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen tanıklar, SMS hizmetinin hâlâ devre dışı olduğunu, internet kullanıcılarının yalnızca İran içinde devlet tarafından onaylanan sitelere erişebildiğini, yurt dışına bağlantının ise tamamen kapalı olduğunu ifade etti.

Yaklaşık beş boyunca dış dünyayla tüm iletişimi kesilen başkent Tahran'daki son duruma ilişkin bilgi veren tanıklar, kent merkezinde yoğun güvenlik varlığının dikkat çektiğini belirtti. Tanıklara göre kasklı ve zırhlı polisler cop, kalkan, tüfek ve gaz bombası taşıyor; kritik kavşaklarda nöbet tutuyor. Devrim Muhafızları'na bağlı gönüllü Besic güçlerinin de silah ve coplarla sokaklarda devriye gezdiği, ayrıca sivil giyimli güvenlik görevlilerinin kamusal alanlarda görüldüğü aktarıldı.

Tanıklar, protestolar sırasında bazı banka şubeleri ve kamu binalarının ateşe verildiğini, ATM'lerin tahrip edildiğini, internet kesintisi nedeniyle bankaların işlemleri tamamlamakta güçlük yaşadığını bildirdi.

Mağazaların açık olduğu ancak şehirde yaya hareketliliğinin oldukça düşük seyrettiği ifade edildi.

NetBlocks, ülke genelindeki internet kesintisinin 100 saati aştığını duyurdu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, El Cezire'ye yaptığı açıklamada internetin "terörist operasyonlar" nedeniyle kapatıldığını savundu.

Yargı devrede: "Allah'a karşı savaş" 
İran yargısı, protestolar kapsamında gözaltına alınan bazı kişiler hakkında ilk iddianameleri hazırladı. Tasnim Haber Ajansı, "ağır suçlamalarla" karşı karşıya olan kişilerin dosyalarının öncelikli olarak ele alınacağını bildirdi.

Bu suçlamalar arasında, İran hukukunda idam cezası gerektiren "Allah'a karşı savaş açmak" (moharebe) da bulunuyor. İran yargı yetkilileri, protestolarda öldürülen güvenlik güçleri için "intikam" sözü verdi.

Uluslararası tepkiler artıyor
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İran güvenlik güçlerinin protestoculara yönelik şiddetini kınayarak, "Barışçıl göstericilerin öldürülmesi durmalı. Protestocuları 'terörist' ilan ederek şiddeti meşrulaştırmak kabul edilemez" açıklamasını yaptı. BM, ölü ve gözaltı sayılarının doğrulanamadığını ancak kaynakların "güvenilir" olduğunu belirtti.

İspanya ve Finlandiya, şiddet olayları nedeniyle İran büyükelçilerini dışişleri bakanlıklarına çağırdı. İspanya, "keyfi gözaltıların durdurulması" çağrısı yaparken, Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen, "İran rejimi interneti kapatarak gizlice öldürmek ve bastırmak istiyor" ifadelerini kullandı.

AFP,AP,Reuters,DPA/TY,JD
paber içerik kaynak:
https://www.dw.com/tr/i%CC%87randaki-protestolarda-can-kayb%C4%B1-2-bin-500%C3%BC-a%C5%9Ft%C4%B1/a-75483437