Magyar, Orban’ın VIP sığınmacılarını iade etmeyi planlıyor

SİYASET

Macaristan'da entelektüeller, Viktor Orban'ın sistemini "mafya tipi" olarak nitelendirdiğinde, yabancı gözlemciler çoğu zaman bunu şüpheyle karşılıyordu. Ancak Orban'ın 16 yıllık iktidarı döneminde, bu nitelendirmeyi haklı çıkaran pek çok olay yaşandı. Bunlardan biri, eski Makedonya Başbakanı Nikola Gruevski'nin Kasım 2018'de Macaristan'a kaçışıydı.

Orban'ın yakın dostu olan Gruevski, yolsuzluk nedeniyle hapis cezasını çekmeye başlamasına kısa süre kala Arnavutluk'a kaçtı. DW'nin o dönemde yaptığı araştırmaya göre, Macar diplomatlar onu bir gece yarısı operasyonuyla Karadağ ve Sırbistan üzerinden yasa dışı biçimde Macaristan'a geçirdi. Burada hemen siyasi sığınma hakkı verildi. Oysa Orban'ın katı göç politikası nedeniyle Macaristan'da sığınmacıların koruma statüsü alma şansı neredeyse yoktu.
Birçok örnekten sadece biri
Gruevski, kendi ülkesinde hâlâ yolsuzluğun simgesi olarak görülüyor ve benzer birçok örnekten yalnızca en bilineni. Orban döneminde Macaristan, başbakana yakın siyasetçiler için güvenli bir sığınak haline geldi. Bu kişiler, kendi ülkelerinde yolsuzluk suçlamalarıyla karşı karşıya kalan ya da haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararları bulunan isimlerdi.

Aralık 2024'te hakkında yakalama kararı bulunan eski Polonya Adalet Bakan Yardımcısı Marcin Romanowski, Macaristan'da sığınma hakkı aldı. Kasım 2025'te ise eski Adalet Bakanı Zbigniew Ziobro, Orban'ın ülkesine kaçtı. Aralık 2023'e kadar Polonya'daki sağ muhafazakâr hükümette görev yapan her iki siyasetçi de yolsuzluk suçlamaları nedeniyle aranıyor.

Ayrıca Romanya ve Ukrayna'daki Macar azınlıklara mensup bazı siyasetçiler de son yıllarda Macaristan'a sığındı. Orban ve diğer hükümet yetkilileri çoğu zaman bu davaların siyasi olduğunu savundu.
"Suçlular için sığınak değiliz"
Macaristan'ın yeni hükümeti, şimdi bu kişileri ülkeden çıkarmak istiyor. Ziobro'nun Macaristan'da sığınma hakkı aldığı Ocak 2026'da ortaya çıktığında, 12 Nisan 2026'daki seçimlerin galibi Peter Magyar ve partisi Tisza, "Macaristan yabancı suçlular için bir sığınak olmayacak" açıklamasını yaptı. Magyar şimdi bu sözü hayata geçirmek istiyor.

Peter Magyar, 13 Nisan 2026 Pazartesi günü düzenlenen uluslararası basın toplantısında, Polonya televizyonu TVN'in sorusu üzerine, hükümetinin Romanowski ve Ziobro'yu Polonya'ya iade edeceğini söyledi:

"Artık Ikea'ya gitmemelerini ve yeni mobilya almamalarını tavsiye ederim, çünkü burada uzun süre kalmayacaklar. Macaristan, uluslararası aranan suçlular için bir sığınak değildir. Eğer kendileri gitmezse, onları Polonya'ya iade etmenin bir yolunu bulacağız." 

Magyar ayrıca eski Makedonya Başbakanı Gruevski'yi de açıkça ve ismen andı.

ABD'ye kaçış ihtimali
Magyar'ın açıklamaları, Polonya ve Kuzey Makedonya'da geniş yankı buldu. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Romanowski ve Ziobro hakkında "Bu iki kişiye 'Polonya'ya hoş geldiniz' diyebilmeyi umuyorum" şeklinde konuştu. Tusk, bu konuyu seçim öncesinde Magyar ile görüştüğünü de belirtti.

Ziobro, 14 Nisan 2026 Salı günü Polsat News kanalına verdiği röportajda özetle şunları söyledi:

"Gerçek için mücadele etmeye her zaman hazırım ve gerekirse hapishane hücresinden bile bunu yapmaya devam edeceğim." 

Ülkeyi ne zaman ve nasıl terk edeceği konusunda ise net konuşmadı.
Romanowski ise "Tusk hükümetine yardımcı olmayacağım. Onlarla ne planlarımı ne de yeni adresimi paylaşacağım" açıklamasını yaptı.

Polonya medyasına göre, her iki siyasetçi için en muhtemel yeni kaçış noktası ABD. Çünkü mensubu oldukları Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) ile Trump yanlısı MAGA hareketi arasında yakın ilişkiler bulunuyor. Ziobro ve Romanowski'nin pasaportları Polonya'da geri alınmış olsa da Macaristan'da mülteci pasaportu olarak bilinen "Cenevre pasaportu" almış olabilecekleri belirtiliyor.

İlişkileri hızla onarma hedefi
Romanowski ve Ziobro'nun Polonya'ya iade edilmesi, Peter Magyar için sembolik değeri yüksek ve siyasi açıdan düşük riskli bir adım olarak görülüyor. Magyar, Orban döneminde bozulan ikili ilişkileri hızla onarmak ve zor durumdaki Macar ekonomisi için hayati önemde olan dondurulmuş AB fonlarının serbest bırakılması konusunda Polonya'nın desteğini almak istiyor. Bu nedenle başbakan olarak ilk yurt dışı ziyaretini Polonya'ya yapmayı planlıyor.

Öte yandan Polonya hükümeti açısından da Macaristan'daki yeni yönetim önemli. Çünkü sağ muhafazakâr Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki Orban'a yakın bir isim olarak biliniyor ve Tusk hükümetinin reformlarını sık sık engelliyor. Ayrıca sağ popülistlerin yeniden iktidara gelmesini hedefliyor.

Gruevski nerede?
Kuzey Makedonya'da ise Magyar'ın iade planı, hararetli bir siyasi tartışma başlattı. Başbakan Hristijan Mickoski, Gruevski'nin ülkeye dönmesi halinde hapse gireceğini açıkladı. 2006-2016 yılları arasında başbakanlık yapan Gruevski, yolsuzluk nedeniyle dokuz yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Mickoski, 14 Nisan 2026'da yaptığı açıklamada, "Nikola Gruevski Makedonya'da ortaya çıkarsa ve hakkında kesinleşmiş bir karar varsa, güvenlik güçleri tarafından tutuklanacak ve cezasını çekmek üzere cezaevine gönderilecektir" dedi.
Mickoski ile Gruevski, geçmişte aynı partide yer alsa da aralarındaki ilişki yıllardır gergin. 2023 yılında dönemin sosyal demokrat hükümetinin, Gruevski'nin ülkeye dönüşü karşılığında bir anlaşma yaptığı ve bununla muhalefetteki VMRO-DPMNE partisinde Mickoski'nin liderliğini zayıflatmayı hedeflediği iddiaları gündeme gelmişti.

Ancak bu plan, Gruevski'ye yasal yollardan af sağlanamaması nedeniyle başarısız oldu. Buna karşın sosyal demokrat SDSM partisinin lideri Venko Filipce de Gruevski'nin iadesini desteklediğini açıkladı.

Gruevski ise henüz bir açıklama yapmadı. Nerede olduğu bilinmiyor, çünkü son derece gizli bir yaşam sürüyor. En son Ekim 2024'te Budapeşte şehir merkezindeki bir restoranda görüldüğü bildirildi.

haber içerik kaynak:

https://www.dw.com/tr/macaristan-magyar-orban%C4%B1n-vip-s%C4%B1%C4%9F%C4%B1nmac%C4%B1lar%C4%B1n%C4%B1-iade-etmek-istiyor/a-76811858