GAZETECİ SABRİ BORAK YAZDI: “HER ESNAF ODASI KENDİ BURJUVAZİSİNİ YARATIR”

Bu cümle ilk bakışta sert gelebilir. Ancak bugün Mersin’de süren esnaf odası seçimlerine yakından bakıldığında, gerçeği tarif eden en sade ifade tam da budur.

Burada sözünü ettiğimiz burjuvazi, üretimle, kültürle, tarihsel birikimle ya da kuşaklar boyunca oluşmuş bir sermaye ahlakıyla şekillenmiş gerçek burjuvazi değildir. Aksine, esnafın alın teriyle ödediği aidatlar üzerinden ortaya çıkan, koltukla var olan, makamla zenginleşen ve gücünü temsil ettiği kesimden değil, o kesimin sırtından alan sahte bir burjuvazidir.

Bugün Mersin’de birçok esnaf odasında yaşanan tablo benzerdir. Yıllarca aynı isimler, aynı kadrolar, aynı anlayış… Seçim dönemleri geldiğinde “esnafın sorunları” hatırlanır, sandıklar kapandıktan sonra ise odalar adeta küçük iktidar alanlarına dönüşür. Aidatlar düzenli toplanır, fakat bu paraların esnafın günlük mücadelesine, borç yüküne, ayakta kalma savaşına ne ölçüde dokunduğu ciddi bir muammadır.

Esnaf, dükkânını açık tutabilmek için sabahın erken saatlerinden gece yarılarına kadar çalışırken; bazı oda yöneticileri için bu aidatlar konforlu bir hayatın, sefa düzeninin finansmanına dönüşür. İşte tam bu noktada “sahte burjuvazi” kavramı anlam kazanır. Çünkü bu zenginleşme üretimden değil, temsil edilen kitlenin cebinden sessizce akan bir kaynaktan beslenir.

Gerçek burjuvazi; kültürle, eğitimle, geçmişten gelen birikimle, topluma karşı sorumluluk duygusuyla şekillenir. Kentin sanatına, eğitimine, kamusal yaşamına katkı sunar. Sahte burjuvazi ise tabelayla, unvanla, makam odasıyla var olur. Topluma değer katmak yerine, bulunduğu yapıyı kişisel bir konfor alanına çevirir. Esnaf odalarının bir kısmında bugün yaşanan tam olarak budur.

Mersin’de süren esnaf odası seçimleri bu yüzden yalnızca birer “yönetim değişikliği” meselesi değildir. Bu seçimler, esnafın alın teriyle beslenen bu sahte burjuvazi düzeninin sorgulanıp sorgulanmayacağının da göstergesidir. Esnaf artık şunu sormaktadır: Ödediğim aidat benim için mi harcanıyor, yoksa bir avuç yöneticinin yaşam standardını mı yükseltiyor?

Aidatlar; esnafın cebinden çıkan en meşru ama en az sorgulanan paradır. O paralarla eğitimler yapılabilir, kriz dönemlerinde destek mekanizmaları kurulabilir. Ancak bu kaynaklar yıllardır aynı koltukları korumaya, aynı çevreleri beslemeye gidiyorsa, ortada temsil değil, çıkar düzeni vardır.

Bugün Mersin esnafı için asıl mesele kimin başkan olacağı değil; odaların kimin için var olduğudur. Esnaf odaları, esnafın alın terinden sahte burjuvazi üretmeye devam mı edecek, yoksa gerçekten esnafın sesi ve gücü mü olacak? Seçimler bu soruya verilecek cevaptır.

Ve belki de artık şu cümleyi tersine çevirmenin zamanı gelmiştir:
Esnaf odaları kendi burjuvazisini değil, kendi vicdanını yaratmalıdır.