SOSYAL MEDYADA YANILTICI REKLAM VE DOLANDIRICILIK

Sosyal medyada, yanıltıcı ve art niyetli çok sayıda reklam bulunuyor. Fiyatları düşük tutuyorlar. Vatsap hattına yönlendiriyorlar. İşletme telefonu çıkıyor. Normal arıyorsunuz ulaşılmıyor. Vatsaptan yazıyorlar. Sipariş veriyorsunuz, farklı ürün geliyor, kapıda ödemi diye ödeyip alıyorsunuz, dolandırılıyorsunuz. Defalarca yazıyorsunuz, değişim olacak diyorlar, yasal süreleri size kaybtettirdikten sonra da ortadan kayboluyorlar. Bunlar aslında nitelikli dolandırıcılar.

Bahsettiğim yöntem, maalesef son yıllarda sosyal medyanın en büyük kanayan yaralarından biri haline geldi.

Bu durum sadece basit bir "yanıltıcı reklam" değil, dediğim gibi tam olarak kanundaki karşılığıyla "Nitelikli Dolandırıcılık" suçudur.

Bu organize yapılara karşı kesinlikle savaşmak gerekiyor.

Bireysel olarak canımız yandığında hukuki yollara başvurmak zor gelse de, bu dolandırıcıların en büyük gücü "Nasıl olsa üç kuruş para için kimse uğraşmaz" algısıdır.

Onlar sürümden kazanırken, sessiz kaldığımız her an başkalarının da canı yanıyor.

Peki, bu nitelikli dolandırıcılarla nasıl savaşabiliriz ve hakkımızı nasıl arayabiliriz? İşte yapabileceğiniz somut hamleler:

1. Hukuki Savaş: Hakem Heyeti ve Savcılık

Tüketici Hakem Heyetleri (e-Devlet üzerinden): Kapıda ödeme yapsanız bile elinizde bir kargo fişi, fatura benzeri bir belge veya gönderici unvanı (kargo şirketinden bu bilgiyi isteyebilirsiniz) varsa, e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti'ne ücretsiz başvurabilirsiniz. Whatsapp yazışmaları ve gelen farklı ürünün fotoğrafları delildir.

Cumhuriyet Savcılığına Suç Duyurusu: Durum sadece bir "tüketici uyuşmazlığı" değil, bilinçli bir dolandırıcılık olduğu için adliyeye giderek veya e-Devlet (UAP Vatandaş) üzerinden suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Dilekçenizde "WhatsApp üzerinden sahte işletme hesabı kullanılarak nitelikli dolandırıcılık yapıldığını" belirtin.

2. Dijital Savaş: Platformları Bildirmek

Reklamı ve Sayfayı Şikayet Edin: Gördüğünüz bu tarz reklamları Instagram, Facebook veya TikTok gibi platformlara "Dolandırıcılık/Yanıltıcı" gerekçesiyle şikayet edin. Yapay zeka algoritmaları şikayet sayıları arttıkça bu hesapları ve reklam ağlarını kapatıyor.

WhatsApp İşletme Hesabını Şikâyet Edin: WhatsApp konuşma ekranında sağ üstteki ayarlardan hesabı "Şikâyet Et" seçeneğini kullanın. WhatsApp, dolandırıcılık şikâyeti alan numaraların cihaz erişimlerini kalıcı olarak engelleyebiliyor.

3. Ticaret Bakanlığına İhbar

Reklam Kurulu ve Şikayet Sistemi: Ticaret Bakanlığı'nın Tüketici Şikayet Sistemi üzerinden yanıltıcı reklam yapan bu sayfaları ihbar edebilirsiniz. Bakanlık, bu tarz sahte işletmelere ve arkasındaki aracı kargo firmalarına çok ciddi idari para cezaları uygulayabiliyor.

Altın Kural (Gelecek İçin): Sosyal medyada normal piyasa fiyatının çok altında satılan, kurumsal bir web sitesi (iyzico, Troy, Visa/Mastercard altyapılı güvenli ödeme sistemi) olmayan, sadece "WhatsApp'tan sipariş ver" mantığıyla çalışan ve sabit hat üzerinden aranarak ulaşılamayan hiçbir yerden alışveriş yapmamak şu an için en güçlü savunma mekanizmamızdır.

Toplum olarak hepimizin her gün sosyal medya akışlarımızda şahit olduğu bir olaydan bahsediyorum.

Reklam algoritmalarının bu tarz art niyetli kişilere alan açması, ne yazık ki binlerce insanı mağdur eden devasa bir kayıt dışı ekonomi yarattı. İnsanların iyi niyetini, ucuz ürün arayışını veya güven duygusunu suistimal eden bu düzene karşı toplumsal bir farkındalık geliştirmek gerçekten çok önemli.

Devletin tüm birimleri bu konularda vatandaşın şikâyetine gerek kalmadan, sosyal medyayı tarayarak tespit edip, gereğini yapması lazım.

Ayrıca bunlar fatura kesmeyerek devlete zarar da veriyorlar.

Baki Selam ve Dua ile.

MUSTAFA GÖKTAŞ

Gazeteci / Yazar ve İktisatçı (Meslekte 43 yıl)

Çevre Ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (ÇETKODER) Genel Başkanı