YANLIŞ FİKİR YANLIŞTIR!

Ortada bir yanlış var, ama toplumun yüzde 70’i o yanlışın yanında duruyor. Sizce, çoğunluğun bir fikre katılması, o yanlış fikrin, yanlış olmasını ortadan kaldırır mı?

Elbette ortadan kaldırmaz. Ancak gelin görün ki ortam öyle bir hal aldı ki, yanlışa sahip çıkanın sayısı doğruya sahip çıkandan az.

Bir fikrin doğruluğu ya da yanlışlığı, onu destekleyen insanların sayısıyla (nicelikle) değil, gerçeklikle ve mantıkla olan bağıyla (nitelikle) ölçülür.

Felsefe ve mantıkta, çoğunluğun bir şeye inanmasını o şeyin doğru olduğuna kanıt olarak sunmaya "Çoğunluğa Başvurma Safsatası" (Argumentum ad Populum) denir.

Bu durumu daha iyi anlamak için birkaç temel noktaya göz atalım:

1. Tarihten Klasik Örnekler

Tarih, çoğunluğun devasa bir yanılgı içinde olduğu örneklerle doludur:

Düz Dünya İnanışı: Yüzyıllar boyunca insanlığın ezici bir çoğunluğu Dünya'nın düz olduğuna ve evrenin merkezinde durduğuna inanıyordu. Bu kitlesel inanış, Dünya'yı bir an bile düz yapmadı.

Tıp Yanılgıları: 19. yüzyıla kadar tıp dünyası ve halk, hastalıkların kötü kokulardan (miasma) kaynaklandığını düşünüyordu. Çoğunluğun bu fikre katılması, mikropların gerçekliğini değiştirmedi.

2. Algı ve Gerçeklik Farkı

Çoğunluğun bir fikre katılması, o fikrin doğru olduğunu değil, sadece popüler veya kabul görmüş olduğunu gösterir. İnsanlar psikolojik veya sosyal sebeplerle (ait olma arzusu, manipülasyon, bilgi eksikliği veya korku) yanlış bir fikrin arkasında toplanabilirler.

"Bir hatayı yüz milyon kişi de söylese, o hâlâ bir hatadır." — Bertrand Russell

3. Bilimsel ve Mantıksal Doğruluk

Bilimde ve rasyonel düşüncede oylama yapılmaz. Bir iddianın doğruluğu; gözlem, deney, kanıt ve tutarlı mantık süzgecinden geçip geçmediğine bakılarak belirlenir. Milyarlarca insanın yerçekiminin olmadığına inanması, yüksekten bırakılan bir nesnenin yere düşmesini engellemez.

Özetle; çoğunluğun gücü ancak sosyal kurallar, modalar veya siyasi kararlar üzerinde belirleyici olabilir. Ancak nesnel gerçeklik ve hakikat, parmak sayısıyla değiştirilemez.

Baki Selam ve Dua ile.

MUSTAFA GÖKTAŞ

Gazeteci / Yazar ve İktisatçı (Meslekte 43 yıl)

Çevre Ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (ÇETKODER) Genel Başkanı