Venezuela'nın anahtarı petrol devi Chevron'un elinde

ABD füzelerinin Venezuela'ya düştüğü ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu tutuklattığı bir dönemde ABD'li köklü petrol şirketi Chevron, bu ülkedeki varlığının 100'üncü yılını kutluyor.

Chevron, şu anda Venezuela'da faaliyet gösteren tek büyük ABD'li petrol şirketi konumunda. Şimdiden kesin olan da Venezuela'nın gelecekteki ekonomik kalkınmasında Chevron'un belirleyici bir rol oynayacağı.

Houston, Teksas'taki Rice Üniversitesi'ne bağlı Baker Enstitüsü'nde Latin Amerika enerji politikası uzmanı olan Francisco J. Monaldi, Reuters'a yaptığı açıklamada, "Chevron, Venezuela'daki petrol piyasasının olası bir açılmasından derhal faydalanabilir" diyor.

Büyük rezervler, düşük üretim
Venezuela, yaklaşık 300 milyar varil ile dünyadaki en büyük petrol rezervlerine sahip. Bu miktar, dünya genelinde bilinen petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17'sine denk geliyor.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'ne (OPEC) göre, ülke şu anda günde yaklaşık bir milyon varil petrol üretiyor. Bunun dörtte biri Chevron tarafından sağlanıyor.
OPEC verilerine göre ham petrol ihracatı 2015'te günde yaklaşık iki milyon varil iken 2021'de 500 bin varilin altına düştü. 2023'ten itibaren sınırlı bir toparlanma görülüyor. 2024'te günlük ihracat 655 bin varile ulaştı. Geçen yılın Kasım ayında ise 921 bin varile çıktı.

Monaldi, Aralık 2025'te DW'ye yaptığı açıklamada "Venezuela'daki petrol üretimindeki artışlar büyük ölçüde Chevron sayesinde gerçekleşti" demişti. Uzman, ABD'nin Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Venezuela'ya yönelik sert yaptırımları kademeli olarak gevşetmesinin bu süreci mümkün kıldığını vurgulamıştı.

Chevron yaptırımlardan muaf
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (Office of Foreign Assets Control – OFAC), Kasım 2022'de Chevron'a Venezuela'daki ortak girişimlerinden ham petrol ihraç etmesi için özel izin verdi. Ekim 2025'te ise şirketin ülkede petrol üretmesine yeniden onay çıktı.

Bu gelişmeler Venezuela lideri Nicolas Maduro'yu da o dönemde memnun etti. Maduro, devlet televizyonu TeleSUR'da "Chevron 100 yıldır Venezuela'da faaliyet gösteriyor. Dileğim, burada önümüzdeki 100 yıl boyunca da sorunsuz çalışmasıdır" açıklamasını yaptı.

ABD'nin 2019'da Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA'ya yaptırım uygulamasından ve 2017'de ABD finans piyasalarına erişimi engellemesinden önce ABD, Venezuela petrolünün en büyük alıcısıydı. Yaptırımların ardından hem üretim hem de ihracat sert biçimde düştü.
Günümüzde Venezuela petrolünün en büyük alıcısı Çin. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (Energy Information Administration – EIA) analizine göre 2023'te Venezuela petrol ihracatının yaklaşık üçte ikisi Çin'e, yüzde 23'ü ise ABD'ye gitti.

Hedef Çin mi?
Analistlere göre, ABD'nin Venezuela petrolüne yönelik genel ambargoyu sürdürmesinin nedenlerinden biri de bu olabilir. Donald Trump, 3 Ocak'ta yaptığı açıklamada, ambargonun tam kapsamıyla yürürlükte kalacağını söyledi. Bu durum özellikle Çin'i etkiliyor; çünkü Pekin indirimli Venezuela petrolüne erişimini kaybediyor.

Ancak Çin, yatırımcı olarak Venezuela'dan zaten yıllar önce çekilmişti. Global Development Policy Center'ın raporuna göre China Development Bank ve Eximbank, 2016'dan bu yana Caracas'a yeni kredi vermiyor.

Çin-Latin Amerika ilişkileri uzmanı Parsifal D'Sola Alvarado'ya göre bunun nedeni ABD yaptırımları değil. Alvarado, "Çinli yetkililer yolsuzluk ve kaynak israfından büyük hayal kırıklığı yaşadı. Bu yüzden yatırımlar ve krediler durduruldu" diyor.

Bogota ve Madrid merkezli Andrés Bello Vakfı'nın direktörü olan Alvarado, daha önce Venezuela muhalefet lideri Juan Guaido'nun ekibinde Çin'le ilişkilerden sorumluydu. Ona göre Caracas'ta olası bir rejim değişikliği bile Çin açısından büyük bir fark yaratmayacak.

Hugo Chávez döneminde kamulaştırma
Venezuela'daki kayıplar sadece Çinli şirketlerle sınırlı değil. ABD'li enerji devleri de ülkeden ağır zararlarla çıktı.

ExxonMobil, 2007'de dönemin Devlet Başkanı Hugo Chávez'in ağır petrol projelerinde PDVSA'ya en az yüzde 60 ortaklık şartı getirmesinin ardından Venezuela'dan çekildi.
ConocoPhillips de aynı kamulaştırma dalgasından etkilendi. Şirket, 2007'deki çekilmesinden bu yana Venezuela'ya karşı uluslararası tahkim davaları yürütüyor.

Trump'tan Venezuela için yeni petrol hamlesi
Trump, Maduro'nun devrilmesinin ardından Venezuela'da yeni bir petrol atılımı hedeflediğini açıkça dile getiriyor. Trump, Cumartesi günü düzenlediği basın toplantısında "Büyük ABD'li petrol şirketlerimizi Venezuela'ya göndereceğiz. Milyarlarca dolar yatırım yapacaklar, harap olmuş petrol altyapısını onaracaklar ve para kazanmaya başlayacaklar" dedi.

ABD petrol ve gaz sektörünün en büyük lobi kuruluşlarından biri olan American Petroleum Institute (API) ise 4 Ocak'ta Reuters'a yaptığı ilk açıklamada daha temkinli bir dil kullandı:

"Venezuela'daki gelişmeleri, küresel enerji piyasalarına olası etkileriyle birlikte yakından izliyoruz."

Chevron CEO'su Mike Wirth, Maduro'nun devrilmesinin ardından henüz kamuoyuna bir açıklama yapmadı. Ancak Kasım ayı sonunda Washington'daki ABD–Suudi Arabistan Yatırım Forumu'nda artan gerilime değinmişti.

Bugün bu sözler adeta bir kehanet gibi duruyor:

"Biz uzun vadeli düşünüyoruz. Koşullar değiştiğinde orada olmak ve Venezuela ekonomisinin yeniden inşasına katkı sunmak istiyoruz."

Chevron'un Venezuela'daki 100'üncü yıl kutlamaları için sahne hazır.
haber içerik kaynak:
https://www.dw.com/tr/venezuelan%C4%B1n-anahtar%C4%B1-petrol-devi-chevronun-elinde/a-75397514