NATO ZİRVESİ YA DA AL GÜLÜM VER GÜLÜM

Günlerdir Ankara Beştepe Külliyesi’nde yapılacak NATO Zirvesi’ni konuşuyoruz.

Aslında 7-8 Temmuz’daki Zirve’nin dünya ve Türkiye için neler getireceğinden çok başka konular ele alınıyor. Mesela güvenlik meselelerini, ABD Başkanı Trump’ın vereceği müjdenin ne olacağını, Zirve’ye karşı çıkanların gözaltına alınmasını, gelecek ülke liderlerinin Etimesgut (Ankara) Havaalanı’ndan konuklama mekânlarına giderken yolun iki yanında yer alan gecekondu bölgelerini kapatan  “NATO Zirvesi” kapaklarını tartışıyoruz.

Oysa Zirve’de çok çok önemli Türkiye’yi yakından ilgilendiren yeni senaryolar ve gelişmeler gündeme gelecek.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AA’ya yaptığı açıklamalarda Ankara Zirvesi'nin tarihi önemine dikkat çekti ve "Belki NATO tarihinin en önemli ama en önemli zirvesi olacak” dedi.

32 ülkeden gelecek liderler ve üst düzey askeri ve sivil yetkililer, Ankara’da transatlantik güvenlik mimarisini enine boyuna ele alırken, Trump, onlardan NATO savunması için paylarını yükseltmelerini isteyecek. Zaten bu kesin bilgi.

Zirve, bilindiği gibi bölgesel krizlerin gölgesinde toplanacak. Peki, masaya yatırılması beklenen başlıklar neler;

* Savunma harcamaları: NATO ülkelerinin GSYH'lerinin yüzde 5'ine kadar artırma hedefi (mevcut durumda yalnızca Baltık ülkeleri ve Polonya hedefe yaklaştı).

* Rusya - Ukrayna savaşı: AB'nin Macaristan'ın vetosunu kaldırarak Ukrayna'ya 2026-2027 dönemi için 90 milyar avroluk kredi sağlanması konusunda uzlaşıya varmasının ardından zirvede destek mekanizmaları konuşulacak.

* Orta Doğu güvenliği: İran - ABD-İsrail savaşı ve 40. günde sağlanan ateşkesin kalıcılığı.

* Yeni stratejik konsept: NATO'nun doğu sınırlarındaki askeri varlığının yapılandırılması ve yeni tehditlere karşı konumlanması.

* ABD - Avrupa dengesi: NATO'nun 1,3 trilyon doları aşan toplam savunma harcamasının önemli bölümünü ABD karşılarken, Trump'ın ittifaka yönelik sert tutumunun zirveye damga vurması bekleniyor.

F-35 VE ÇELİK KUBBE…

Türkiye adına konuşanlara göre zirve sadece diplomatik bir buluşma olmayacak. ABD'den sonra NATO'nun ikinci en büyük ordusuna sahip Türkiye’nin zirveyle birlikte ittifak içindeki konumunu daha da pekiştireceği, hatta kritik bir eşik olacağı da söyleniyor. Nedenine gelince..

Türkiye’nin F-35 programına yeniden dâhil olma talebi, Çelik Kubbe hava savunma sistemi ve savunma sanayisinde elde ettiği kazanımları masaya getireceği de belirtiliyor.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, bizzat zirvenin gündeminin ittifakın krizlere karşı hazır olma kabiliyetini artıracak ve müttefikler arasındaki dayanışmayı pekiştirecek kararlarla şekillenmesi gerektiğini NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmede de ifade etti.

Rutte, zirvede 10 milyarlarca dolarlık savunma anlaşmaları duyuracağını söyledi.

Zirve öncesinde gerçekleştirdiği Washington ziyaretinin son gününde, Atlantic Council adlı düşünce kuruluşunda konuşan Rutte Ankara'daki zirvede yıllar süren yetersiz yatırımın ardından müttefiklerin, geçen yıl üzerinde mutabık kalınan ve 2035 yılına kadar GSYİH'nin %5'i seviyesinde savunma harcaması yapılmasını öngören hedefe ulaşma yolunda ilerlediklerinin vurgulanacağını söyledi ve “Ortaya çıkan sonuç sadece güvenliğin artması değil. Aynı zamanda ekonomilerimizi büyütecek ve yüz binlerce istihdamı destekleyecek bir savunma sanayii devriminin henüz başındayız" dedi.

PERDE ARKASINDA NELER VAR?

Bu açık bilgilerin ardından Türkiye’nin de konu edildiği özel toplantı ve oturumlardaki olası kulisleri de vermekte yarar olacak sanırım.

Öncelikle Erdoğan – Trump görüşmesinde Türkiye’nin NATO’daki rolü yanında ekonomi ve finansla ilgili konuların da ele alınacağı tahmin ediliyor. Savunma anlaşmaları ve sanayi alanında bazı işbirlikleri için temaslar da bekleniyor.

Trump’ın Kaan uçakları için jet motoru müjdesi, iyi bir haber olarak gündeme gelirken, ABD ile yapılacak özel finans(swaft anlaşması gibi) görüşmelerinden olumlu sonuçlar çıkabilir.

Trump’ın çantasında neler olduğuyla ilgili bilgiler sızdıkça konular çeşitlenecektir.

Peki, Türkiye açısından başka neler konuşulabilir, onları da şöyle bir geçelim;

Mesela, Türkiye’de Rusya ile kurulan S - 400 ve Akkuyu santrali eksenli ilişkilerin Batı nezdinde yarattığı pazarlık gücünün, Türkiye'nin Avrupa için bir "'göç havuzuna" dönüştürülmesinin ve AB bağlamında Ankara'ya biçilen rolün bu süreci tahkim ettiğini belirtenler olsa da belirsizliklerin de mevcut olduğu hatırlatılıyor.

Bu nedenle NATO Zirvesi’nin öncelikli ve acil gündeminin Rusya olacağı da gözden kaçmıyor.  İngiltere – Almanya - Fransa üçlüsünün Ukrayna’yı sürekli desteklemesi, NATO Genel Sekreteri’nin açıklamaları ve NATO’nun ABD’li Müttefik Kuvvetler Avrupa Komutanı’na resmî izin almadan savaş sistemleri üzerinde yetki vermesi (bu yetki fikrinin Türkiye’ye İran’dan düştüğü iddia edilen füzelerle gerekçelendirilmesi de dikkate değer) önemli göstergeler. Bu konuşlanma Ankara Zirvesi'nde yani Türkiye topraklarında bütünlüklü olarak ilan edileceğe benziyor.

Yine İstanbul Boğazı’nda kurulacak Çok Uluslu Kuvvet - Ukrayna Operasyonel Karargâhı ve Adana’daki NATO Çok Uluslu Kolordusu’nu da bu bağlama dahil ederken bu gelişmelerin Tom Barrack’ın açıklamalarıyla birlikte düşünülmesi gerektiği de hatırlatılıyor bazı kaynaklarca.

Yani Türkiye’ye Irak ve Suriye’de bölgenin 'lider' gücü olma misyonunun biçilmesiyle. Peki kime karşı? Akla Rusya ve İran’dan başka bir güç gelmiyor deniliyor.

Bu arada İstanbul’un bir finans merkezine dönüşmesi için iktidarın çabaları olduğu biliniyor. Belki Körfez ülkelerine çeşitli imtiyazlar isteyebilirler. O zaman da yine İran’a karşı pozisyon almaları istenebilir. Bunun askeri boyutu gündeme gelebilir mi?

Bazı kaynaklar, gelebileceğini söylüyor, bakalım göreceğiz..

NATO Zirvesi, iktidar tarafından çok önemseniyor, bunu görebiliyoruz.

Erdoğan, dostum dediği Trump ve aslında 32 ülke lider ve yetkililerinden sadece 2 günde ülkemiz için nasıl bir kazanımlar listesi elde edebilecek, hep birlikte izleyeceğiz.

Her kazanım, halk deyimiyle al gülüm – ver gülüm çizgisinde seyredecek doğal olarak.