GAZETECİ YAZAR MUSTAFA GÖKTAŞ YAZDI: 17 Ağustos 1999 Marmara Depremini Anıyorum!

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin yıl dönümü olması nedeniyle büyük bir acının, anma etkinliklerinin ve afet bilincinin simgesidir.

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, Türkiye'nin hafızasında silinmez izler bırakan, ülkenin toplumsal ve yapısal milatlarından biridir.

Depreme karşı bugünkü durumumuzu ve hem devlet hem de bireyler olarak atılması gereken adımları şu başlıklar altında özetleyebilirim:

Biz Depreme Hazır Mıyız ve Dayanıklı Binalar Yapıyor muyuz?

Yasal Altyapı ve Yönetmelikler: 1999 sonrası özellikle Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) ve yapı denetim sisteminde önemli iyileştirmeler yapıldı. Kâğıt üzerinde ve yeni inşa edilen projelerde standartlar oldukça yükseltildi.

Mevcut Yapı Stoku: En büyük risk, 1999 öncesinde inşa edilmiş, mühendislik hizmeti almamış veya malzeme kalitesi yetersiz olan milyonlarca konuttur. Yeni binalarda denetimler eskiye oranla daha sıkı olsa da, denetim mekanizmalarındaki denetimsizlikler ve suistimaller zaman zaman hâlâ risk yaratmaktadır.

Genel Durum: Ülke genelinde kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılmış olsa da, riskli yapı stokunun büyüklüğü göz önüne alındığında, büyük ölçüde henüz yeterince hazır olduğumuz söylenemez.

Devlet Seviyesinde Yapılması Gerekenler

Kentsel Dönüşümün Hızlandırılması: Dönüşüm süreçleri rant odaklı değil, tamamen can güvenliği odaklı ve sosyal devlet anlayışıyla yürütülmelidir. Özellikle riskli bölgelerdeki dar gelirli vatandaşların binalarını yenileyebilmesi için devlet destekli uzun vadeli, düşük faizli finansman modelleri artırılmalıdır.

Zorunlu ve Etkin Denetim: Yapı denetim firmaları ve belediyelerin imar birimleri üzerinde bağımsız, şeffaf ve tavizsiz bir üst denetim mekanizması kurulmalıdır. Müteahhitlik sektörü daha sıkı mesleki yeterlilik kriterlerine bağlanmalıdır.

Afet Lojistiği ve Toplanma Alanları: İstanbul ve diğer riskli büyükşehirlerde afet anında ilk 72 saat kritik öneme sahiptir. Lojistik depolar, arama-kurtarma ekipmanları ve acil durum hastane altyapıları en üst düzeyde hazır tutulmalıdır. İlan edilen toplanma alanlarının imara açılması kesinlikle engellenmelidir.

Birey ve Toplum (Millet) Seviyesinde Yapılması Gerekenler

Bina Bilinci: Yaşadığımız binanın deprem güvenliğini sorgulamalıyız. Gerekirse karot örnekleri aldırarak performans analizi yaptırmalı, riskli yapıları güçlendirmekten veya yenilemekten kaçınmamalıyız. Ev alırken ya da kiralarken estetikten önce zemin ve yapı güvenliğine öncelik vermeliyiz.

Afet Bilinci ve Eğitim: Deprem anında ne yapılması gerektiği ("Çök-Kapan-Tutun" hareketi vb.) refleks haline getirilmelidir. Aile afet planı oluşturulmalı ve tahliye tatbikatları yapılmalıdır.

Deprem Çantası: Her hanenin erişebileceği bir yerde güncel malzemeler içeren bir afet çki bulundurulmalıdır.

Gönüllülük: AKUT, AFAD ve benzeri sivil toplum kuruluşlarında gönüllü olarak eğitim almak, bir afet anında binadaki veya mahalledeki insanlara yardım edebilmek adına hayati önem taşır.

"Deprem öldürmez, bina öldürür" gerçeğiyle yüzleşerek; bilimi, mühendisliği ve hukuku merkeze alan bir seferberlik ruhuyla hareket etmek, gelecekte benzer acıları yaşamamak için atılacak tek yoldur.

17 Ağustos ruhunu yaşatmak ve bu büyük acıyı anlamlı bir şekilde anmak, hem kaybedilenlerin hatırasına saygı duymak hem de yaşayanlar için bir farkındalık yaratmak adına çok önemlidir. Bu günü toplumsal bir bilinçle anmak için atılabilecek naçizane adımları aktarayım:

Resmi ve Manevi Anma Etkinlikleri

Deprem Anıtları ve Mezarlıklarda Törenler: Gölcük, Yalova, Sakarya, İstanbul ve diğer deprem bölgelerinde her yıl 17 Ağustos saat 03:02'de (depremin saati) anıtlar önünde toplanılarak saygı duruşunda bulunulabilir, karanfiller bırakılabilir ve dualar edilebilir.

Sessiz Yürüyüşler ve Meşale Anmaları: Toplumsal hafızayı diri tutmak amacıyla gece saatlerinde düzenlenen anma yürüyüşlerine katılım sağlanabilir.

Bilinçlendirme ve Eğitim Faaliyetleri

Seminerler ve Paneller: Belediyeler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları tarafından düzenlenen afet bilinci, yapı güvenliği ve kentsel dönüşüm konulu panel ya da söyleşilere katılmak veya bu etkinliklerin duyurulmasına destek olmak.

Okullarda ve İş Yerlerinde Farkındalık: Çocuklara ve çalışanlara yönelik deprem anı tatbikatları düzenlemek, afet çantasının önemini anlatmak ve teorik bilgileri tazelemek.

Dijital ve Bireysel Paylaşımlar

Sosyal Medyada Bilinç Paylaşımları: #17Ağustos1999 etiketiyle geçmişin acısını paylaşırken, aynı zamanda "Depreme hazır mıyız?" sorusunu sorarak yapı denetimi, zorunlu deprem sigortası (DASK) ve bireysel hazırlıklar konusunda farkındalık oluşturan içerikler paylaşmak.

Belgesel ve Fotoğraf Sergileri: Deprem anını ve sonrasını anlatan belgeselleri izlemek, döneme ait fotoğraf sergilerini ziyaret etmek ve bu acının bir daha yaşanmaması için sorumlulukları hatırlamak.

Eyleme Geçmek (En Anlamlı Anma)

Bir günü anmanın en kalıcı ve gerçekçi yolu, benzer felaketlerin önüne geçmek için bugünden harekete geçmektir: Yaşadığınız binanın deprem risk analizini yaptırmak için adım atmak. Evinizdeki eşyaları sabitlemek ve aile afet planınızı gözden geçirmek. AFAD veya yerel arama-kurtarma derneklerine (AKUT vb.) gönüllü olmak için başvuru yapmak.

Yaşamını yitirenlere Allah’tan rahmet, geride kalan ailelerine sabır ve metanet, huzur ve refah diliyorum.

ALLAH DEVLETE VE MİLLETE ZEVAL VERMESİN.

Devamı devlet, Nasibi cennet, Bekayı imân, Rızayı Rahman..

Baki Selam ve Dua ile.

MUSTAFA GÖKTAŞ

Gazeteci / Yazar ve İktisatçı (Meslekte 43 yıl)

https://www.instagram.com/mustafagoktas6468/

#mustafagoktas