NATO'nun misyonu ne, üye ülkeler bütçelerinin ne kadarını savunmaya harcıyor?

  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
NATO'nun misyonu ne, üye ülkeler bütçelerinin ne kadarını savunmaya harcıyor?
Bu haber BBC.TÜRKÇE DE ilk olarak 26 Şubat 2024 tarihinde yayımlanmıştır.

Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinden oluşan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), kuruluşunun 75'inci yılını, doğduğu yer olan ABD'nin başkenti Washington'da düzenlenecek bir zirve ile kutlayacak.

Bugün başlayacak 3 günlük zirve için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da aralarında olduğu dünya liderleri ABD'de bir araya gelecek.

NATO üyesi devletler, bir yandan kendi savunmalarını güçlendirmeye çalışırken, bir yandan da Rusya ile savaşan Ukrayna ordusunu güçlü tutmak için silah yardımını sürdürüyor.

Geçen Mart ayında İsveç'in üyelik başvurusuna Macaristan Parlamentosu'nun da onay vermesiyle İskandinav ülkesi, Mart ayında NATO'ya katılan son ülke oldu.

Rusya'nın iki yıl önce Ukrayna'yı işgal etmesi NATO için önemli bir dönüm noktası oldu. İttifak, o tarihten beri yeni üyeler kabul ediyor ve savunmasını güçlendiriyor.

Peki NATO nedir, hangi ülkeler üye, bundan sonraki adımları ne olabilir?

NATO nedir ve ne zaman kuruldu?

NATO, 4 Nisan 1949'da aralarında ABD, İngiltere, Kanada ve Fransa'nın da bulunduğu 12 ülke tarafından kuruldu.

NATO'nun kurulmasına öncülük eden anlaşma ise, Washington'daki Mellon Oditoryumu'nda imzalandı.

İttifakın 75'inci yıl dönümü kapsamındaki 9-11 Temmuz tarihleri arasındaki zirve de, aynı oditoryumda düzenlenecek.

Kurulduğunda NATO'nun hedefi, Rusya'nın da aralarında olduğu bir grup eski komünist cumhuriyetin oluşturduğu Sovyetler Birliği'nin Avrupa'da genişlemesini engellemek amacıyla bir blok oluşturmaktı.

NATO, üye ülkelerden birinin saldırıya uğraması halinde diğerlerinin ona savunması için yardım etmesi ilkesine dayanıyor.

NATO'nun kendine ait bir ordusu bulunmuyor ancak üye ülkeler ortak askeri tatbikatlar düzenleyebiliyor, krizlere yanıt olarak toplu askeri eylemler gerçekleştirebiliyor.

Örneğin 1992-2004 yılları arasında eski Yugoslavya'da süren savaşa müdahale ederek Birleşmiş Milletler'e destek verdi. Etnik temizliği durdurmak ve bir barış anlaşmasının önünü açmak için hava ve kara güçlerini devreye soktu.

NATO, Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgalinin başlaması sonrası, Rusya'nın "müttefiklerin güvenliğine yönelik en kayda değer ve doğrudan tehdit" olduğunu söyledi.

Bu yıl görevden ayrılacak olan NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Washington DC'deki zirvede, üye devletlerin savunmalarının sının nasıl genişletilebileceğini ve Ukrayna'ya başta mermi ve füze olmak üzere silah yardımının nasıl istikrarlı şekilde sürdürülebileceğinin ele alınacağını açıkladı.

NATO'nun üye sayısı 32'ye yükseldi

NATO'nun Avrupa ve Kuzey Amerika'da 31 üyesi bulunuyordu. İsveç'in de resmen katılmasıyla bu sayı 32'ye çıktı.

Sovyetler Birliği'nin 1991'de dağılmasından sonra Doğu Avrupa'da Arnavutluk, Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Romanya, Litvanya, Letonya ve Estonya da ittifaka katıldı.

Alfabetik sıraya göre NATO üyesi ülkeler:

ABD, Almanya, Arnavutluk, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İspanya, İsveç, İtalya, İzlanda, Kanada, Karadağ, Kuzey Makedonya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, Türkiye, Yunanistan.

İsveç ve Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Mayıs 2022'de katılmak için başvuruda bulunmuştu.

İki ülke bundan önce tarafsızlık politikası uyguluyordu.

Rusya ile 1340 kilometrelik kara sınırı olan Finlandiya, NATO'ya Nisan 2023'te katıldı.

İsveç'in üyeliği, Türkiye ve Macaristan'ın karşı çıkması nedeniyle ertelenmişti.

Türkiye, İsveç'in PKK ile mücadelede yeterli adım atmadığı gerekçesiyle başvurusunu onaylamamıştı.

Ancak bir süre devam eden müzakerelerin ardından Ankara Ocak 2024'te başvuruyu kabul etti.

Macaristan da onayı uzun süre geciktirdikten sonra desteğini açıkladı.

İsveç, 7 Mart 2024'te Washington'da katılım sürecinin tamamlanmasının ardından resmen NATO'nun 32. üyesi oldu.

İsveç ve Finlandiya'nın katılımıyla NATO, 1990'lı yıllardan bu yana en büyük genişlemesini yaşıyor.

NATO'nun saflarına yaklaşık 300 bin aktif ve yedek asker eklenecek.

Ukrayna, Bosna Hersek ve Gürcistan da NATO'ya katılma talebinde bulundu.

NATO: Üye ülkeler milli gelirlerinin yüzde 2'sini savunmaya harcamalı

NATO, üye ülkelerden milli gelirlerinin en az yüzde 2'sini savunmaya harcamalarını talep ediyor. Bu ülkelerden 23'ünün 2024'te bu hedefi tutturacağı öngörülüyor. 2014'te ise yalnızca 3'ü bunu başarabilmişti.

Ekonomilerinin büyüklüğü ile karşılaştırıldığında savunmaları için en çok harcama yapan ülkelerin başında ABD'nin yanı sıra, Rusya ile sınırı olan Polonya ve Baltık devletleri geliyor.

ABD yaklaşık yüzde 3,5 oranında harcama yaparken, Polonya ve Baltık ülkeleri ordularına yüzde 2'den fazla harcama yapıyor.

Avrupalı üye devletler ile Kanada 2023'te savunma harcamalarını yaklaşık yüzde 9 artırdı. 2024'te harcamalarının yüzde 18 daha fazla olması bekleniyor.

Öte yandan Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya gibi ülkeler 2023 yılında asgari seviyenin altında harcama yaptı.

Türkiye'nin 2023 yılında savunmaya yönelik harcaması gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 1,31 oranındaydı.

BBC.TÜRKÇE


EURO 2024'te yarı final heyecanıÖnceki Haber

EURO 2024'te yarı final heyecanı

Beyaz Saray: Biden, Parkinson tedavisi görmüyorSonraki Haber

Beyaz Saray: Biden, Parkinson tedavisi g...

Başka haber bulunmuyor!