BM: Rusya'nın alıkoyduğu 16.000'den fazla Ukraynalı sivil hâlâ esir tutuluyor

Ukrayna’daki savaş sırasında Rusya tarafından esir alınan 16 binden fazla sivilin hâlâ “özgürlüğünden mahrum bırakıldığı”, çok sayıda kişinin ise uluslararası hukuka aykırı gerekçelerle ve dış dünyayla iletişimleri kesilerek tutulduğu belirtildi.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Genel Sekreter Yardımcısı Claudia Fuentes Julio, BM Güvenlik Konseyi’nin gayriresmî toplantısında yaptığı açıklamada, Rusya’nın Ukraynalı sivil tutuklulara ve savaş esirlerine yönelik “yaygın ve sistematik işkence ve kötü muamelesinin” sürdüğünü, cinsel şiddetin de bu uygulamalar arasında yer aldığını söyledi.

Julio, açıklamalarını Letonya ve İngiltere'nin çağrısıyla pazartesi günü düzenlenen Güvenlik Konseyi toplantısında yaptı. Toplantıda, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana savaş sırasında esir alınan sivillerin ve askerlerin durumu ele alındı.

Rusya’nın daimi üyesi olduğu Güvenlik Konseyi, savaşın dördüncü yılında Rusya ve Ukrayna’nın saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde söz konusu değerlendirmeleri dinledi.

Julio’ya göre BM insan hakları yetkilileri, işgalin başlamasından bu yana serbest bırakılan 910 Ukraynalı savaş esiri ve 403 sivil tutukluyla görüştü.

BM yetkilisi, Ukraynalı savaş esirlerinin yüzde 95’inden fazlasının, sivil tutukluların ise yüzde 85’inin işkence veya kötü muameleye maruz kaldığını bildirdiğini söyledi. Bu uygulamaların çoğu zaman tekrarlanan nitelikte olduğu belirtildi.

Eski tutuklular ayrıca cinsel saldırılardan ve gıdaya erişimin kısıtlanması ile yetersiz sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere insanlık dışı koşullardan söz etti.

Julio, Cenevre merkezli BM insan hakları ofisinin, Ukraynalı savaş esirlerinin esaretlerinin ilk döneminde 129 kişinin infaz edildiğini, ayrıca 48 savaş esirinin işkence, tıbbi bakımdan mahrum bırakılma veya diğer insanlık dışı gözaltı koşulları nedeniyle hayatını kaybettiğini belgelediğini söyledi.

BM’nin Rusya’daki gözaltı merkezlerini ziyaret etmesine izin verilmediği belirtilirken, örgütün tahminlerinde tutulan kişilerin yetişkin veya çocuk olduğuna ilişkin bir ayrım bulunmadığı kaydedildi.

Eski tutuklular yaşadıklarını anlattı

Güvenlik Konseyi toplantısında, daha önce esir tutulan bazı kişilerin yaşadıklarını anlattığı duygusal ifadeler de dinlendi.

Kendini yaklaşık iki yıl boyunca Rusya tarafından tutulan bir “siyasi mahkûm” olarak tanımlayan Kırım Tatarı insan hakları aktivisti Leniie Umerova ile kuşatma altındaki Mariupol kentindeki Azovstal çelik tesisinde aylarca direndikten sonra Mayıs 2022’de Rus güçlerine teslim olan Ukraynalı asker Khuan Leyva Garsiya, yaşadıklarını Konsey üyelerine aktardı.

Mariupol’da Ukraynalı bir anne ve Kübalı bir babanın çocuğu olarak dünyaya gelen Garsiya, bin 183 gün savaş esiri olarak tutulduğunu söyledi. Serbest bırakıldığında 55 kilogram ağırlığında olduğunu belirten Garsiya, aşırı kilo kaybını gösteren bir fotoğrafı Konsey üyelerine sundu.

Garsiya, Küba kökeni nedeniyle Rusların kendisinden yabancı bir paralı asker olarak şüphelendiğini, ABD’de üniversite eğitimi almış olması nedeniyle de Amerikan ajanı olmakla suçlandığını belirterek diğer mahkûmlardan daha ağır işkence, dayak ve aşağılamaya maruz kaldığını söyledi.

Garsiya, “Ruslar, müttefik olarak gördükleri Küba ile bağlantısı olan birinin işgal ordularına karşı savaşmasına öfkeliydi,” dedi. Garsiya hâlen Ukrayna ordusunda görev yapıyor.

BM, Rus savaş esirlerinin de kötü muamele gördüğünü bildirdi

BM insan hakları uzmanlarının, Ukrayna’daki Rus silahlı kuvvetlerinde görev yapan 45’ten fazla ülkeden 816 Rus ve 57 üçüncü ülke vatandaşı savaş esiriyle de görüştüğü belirtildi.

Julio, bu kişilerin yaklaşık yarısının, özellikle esaretlerinin ilk dönemlerinde ve Ukraynalı yetkililer tarafından sorgulanmaları sırasında işkence veya kötü muamele gördüklerini bildirdiğini söyledi.

Bununla birlikte BM gözlemcileri, söz konusu kişilerin Ukrayna’daki gözaltı merkezlerine ulaşmasının ardından “koşulların genel olarak uluslararası insancıl hukuka uygun olduğunu ve 2022’den bu yana iyileştiğini” belirtti.

Rusya’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Maria Zabolotskaya ise iddialara yanıt olarak Rus silahlı kuvvetlerinin savaş esirlerine yönelik muamele de dahil olmak üzere uluslararası insancıl hukuka uyduğunu savundu.

Zabolotskaya, Ukrayna’daki Rus savaş esirlerinin “işkence, aşağılanma ve manevi ve fiziksel kötü muameleyle” karşı karşıya kaldığını öne sürdü.

Toplantıyı “NATO ülkeleri tarafından finanse edilen Rusya karşıtı bir dezenformasyon kampanyasının parçası” olarak nitelendiren Zabolotskaya, amacın “barış anlaşmasına yönelik çabaları sabote etmek ve Rus topraklarına ve sivillere yönelik saldırıları meşrulaştırmak” olduğunu savundu.

Ukrayna’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Volodımır Pavliçenko ise Rusya’nın, “kendi savaş esirleri de dahil olmak üzere” savaş esirlerinin ve kaçırılan çocuklar da dahil tüm sivil tutukluların iadesi konusunda görüşmeye hazır olmamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

HABER İÇERİK KAYNAK:

https://tr.euronews.com/2026/08/12/bm-rusyanin-alikoydugu-16000den-fazla-ukraynali-sivil-hala-esir-tutuluyor