TANRIKULU'NDAN 2020 YILI 9 AYLIK DÜŞÜNCEYİ İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL RAPORU!

  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
TANRIKULU'NDAN 2020 YILI 9 AYLIK DÜŞÜNCEYİ İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL RAPORU!
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili, İstanbul Milletvekili, Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'ndan: TANRIKULU'NDAN 2020 YILI 9 AYLIK DÜŞÜNCEYİ İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL RAPORU!

2020 OCAK - EYLÜL DÜŞÜNCEYİ İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL RAPORU

Türkiye, Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütünün 2020 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksinde 180 ülke arasında 50.02 puanla 154. sırada yer almıştır. (Türkiye, daha önce listede 157. sıradaydı. Ancak bu üç sıra ilerleme Türkiye’de durumun düzelmesinden çok diğer ülkelerdeki kötüye gidişten ve 1. Yargı Reformu Paketi düzenlemesi ile bazı gazetecilerin tahliye edilmesinden kaynaklanmaktadır.) Endeksin ilk üç sırasında Norveç (7.84), Finlandiya (7.93) ve Danimarka (8.13) yer almaktadır.

 

OCAK-EYLÜL DÜŞÜNCEYİ İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

Mahkum Olan Gazeteci, Yazar, Yayıncı

29

Tutuklanan Gazeteciler

20

Dava/Soruşturma Açılan Gazeteciler

57

Gözaltına Alınan Gazeteciler

65

Gazetecilere Saldırılar

20

Toplatma, Erişim Engelleme Kararları

537

Düşünceyi İfade Nedeniyle Mahkum Olan

16 (3’ü sosyal medya)

Sosyal Medya Paylaşımları Nedeniyle Dava/Soruşturma Açılanlar

187

 

Bu verilere ilişkin olarak ilk önce “en az” ifadesinin çok önemli olduğunu söylemek gerekmektedir.

Düşünceyi İfade Nedeniyle Gözaltına Alınan, Tutuklananlar: İçişleri Bakanlığı, Covid-19 salgınına ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltına alınan sayısının 25 Mart itibarıyla 410 olduğunu açıklamıştır.

27 Nisan günü yapılan açıklamada ise Covid-19 salgınına ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle son 42 gün içinde 6.362 hesabın incelendiği, 402 kişinin gözaltına alındığı bildirilmiştir.

Basına yansıyan haberler ele alındığında bir ay içinde sosyal medya paylaşımları ya da düşünceyi ifade özgürlüğü kapsamına giren konularda gözaltına alınan, tutuklanan 15-20 kişinin bilgisine ulaşalirken, İçişleri Bakanlığı sadece Mart-Nisan aylarında 402 kişinin gözaltına alındığını açıklamaktadır.

Gözaltına alınanların büyük kısmına dava açıldığı da gözönünde bulundurulmalıdır.

Birçok durumda ve olayda kaç kişinin gözaltına alındığını ya da hapis cezasına mahkum edildiğini basına yansıyan olaylardan takip etmek neredeyse mümkün değil…

Türkiye Gazeteciler Sendikasının verilerine göre 74, Çağdaş Gazeteciler Derneğinin verilerine göre 124, Bağımsız Gazetecilik Platformu verilerine göre ise 89 gazeteci halen cezaevinde bulunmaktadır.

Yani aslında “düşünceyi ifade özgürlüğü ihlali” kapsamındaki durumlara, olaylara ilişkin verilere ulaşmanın zorluğunun, hatta imkansızlığının da “düşünceyi ifade özgürlüğünün ihlali” olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Gazeteciler Saldırılar: Sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar artarken, benzer olumsuzluklar birçok alanda gözlenmektedir. Örneğin,AKP Hükümetleri döneminde artangazeteci düşmanlığı, basın özgürlüğüne AKP Hükümetinin tutumu nedeniyle yaşanmaktadır. Önceki yıllarda pek yaşanmayan saldırılar tehditler son derece artmış durumadır.

  • 29 Şubat Günü Ankara’da Sputnik Haber Ajansı Ankara Temsilciliğinde çalışan üç gazetecinin evlerine kimliği belirsiz kişiler tarafından saldırı girişiminde bulunuldu. Şikayet için polis karakoluna giden gazeteciler, Sputnik’iningilizce sayfasında yer alan Hatay’a ilişkin bir haber nedeniyle gözaltına alındı. Aynı soruşturma kapsamında İstanbul’da Sputnik Türkiye Genel Yayın Yönetmeni de gözaltına alındı. Ajansının bürosunda da arama yapıldı. Dört gazeteci 1 Mart günü ifade işlemlerinin ardından serbest bırakıldı.
  •  İzmir’in Menemen İlçesinde Çağrı Haber Gazetesinin Sahibi ve Çağrı Radyo Genel Yayın Yönetmeni, 10 Nisan günü D.E. adlı kişinin saldırısına uğradı.
  • 20 Nisan günü Ses Kocaeli Gazetesine kimliği belirsiz kişiler tarafından silahlı saldırı düzenlendi. Saldırı sonucu gazete binasında maddi hasar oluştu. Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni ve bir yazar, gazetenin internet sitesinde yayınlanan Covid-19 salgınına ilişkin bir haber nedeniyle 22 Mart günü gözaltına alınmıştı.
  • Zonguldak’ın Kozlu İlçesinin AKP’li Belediye Başkanı hakkında haber yapan gazetecileri “Adalet gereğini yapmazsa ben yapacağım. Herkese gereğini yapacağım. Kimse sokakta rahat dolaşamayacak” diyerek tehdit ettiği iddia edildi.
  •  Yeniçağ Gazetesi Yazarı Yavuz Selim Demirağ’ın Ankara’daki evinin posta kutusuna mermi bırakılarak tehdit edildiği öğrenildi. Yavuz Selim Demirağ, 11 Mayıs 2019 tarihinde evinin önünde kimliği belirsiz kişiler tarafından saldırıya uğramış, gözaltına alınan altı kişi daha sonra serbest bırakılmıştı.
  • Batman’da yerel bir gazetede çalışan Hayrettin Önen, 11 Haziran günü silahlı saldırı sonucu yaralandı. Olay nedeniyle iki kişinin gözaltına alındığı öğrenildi.
  • Bursa’da yayımlanan Karacabey Yörem Gazetesinin Sahibi Şaban Önen, 20 Ağustos günü dört kişinin saldırısına uğradı. Önen, yüzünden yaralandı. Saldırının, Karacabey’in AKP’li Belediye Başkanı hakkındaki haberler nedeniyle düzenlendiği iddia edildi.
  • 25 Ağustos günü Nevşehir’de Gazeteciler Cemiyetine ait araç iki kişi tarafından yakıldı. Gözaltına alınan İ.H. ve M.A. adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
  • 25 Ağustos günü Antalya’da Dim Medya Gazipaşa Temsilcisi Gazetecinin evine kimliği belirsiz kişiler tarafından silahlı saldırı düzenlendi.
  • Ordu Ünye’de yayın yapan “Haber Ünye Portalı” internet haber sitesinin sahibi, iki kişi tarafından “Hilmi Güler aleyhinde neden yazılar yazıyorsun” diyerek 40 dakika boyunca dövüldüğünü ve ağzına silah namlusu sokulduğunu duyurdu. Girmeç, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı hakkında “azmettirme”, iki kişi hakkında ise “Kasten yaralama, tehdit, hakaret, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma” iddialarıyla suç duyurusunda bulundu.
  • Elazığ HaberkentGazetesinin Genel Yayın Yönetmeni5 Eylül günü, T.A. ve kimliği belirlenemeyen bir kişinin saldırısına uğradı ve silahla tehdit edildi. AKP’li Elazığ Belediye Başkanının T.A. ve diğer kişiyi, belediyeyi eleştirdiği haberler nedeniyle Elazığ HaberkentGazetesinin Genel Yayın Yönetmeniile “konuşmak üzere gönderdiği” iddia edildi.

Basın Kartları: Ocak Ayında28 gazetecinin basın kartları Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından iptal edildi. Ancak tepkiler üzerine birkaç gün içinde iptal kararı kaldırıldı.

Bu konuda resmi bir açıklama yapılmadığı için daha sonraki aylara ilişkin veri bulunmamaktadır.. Ocak ayındaki basın kartı iptalleri toplu olduğu için haber basına yansımış, ancak tek tek iptallerin sürdüğü ve bunun da bir baskı unsuru olarak halen kullanıldığı bilinmektedir.

13 Aralık 2018 tarihinde “Basın Kartı Yönetmeliği”nde yapılan değişiklikle sarı basın kartlarının iptali kolaylaşırken, yönetmeliğin iptalle ilgili kısmına "Milli güvenlik ve kamu düzenine aykırı davranışlarda bulunması veya bu tür davranışları alışkanlık edinmesi" maddesi eklenmişti. Maddenin ne kadar muğlak olduğu ve AKP Hükümeti tarafından muhalif görülen gazeteciler üzerinde baskı kurmasını kolaylaştırdığı aşikardır.

Yönetmelikte kartları veren Basın Kartı Komisyonunda da değişikliğe gidilmiş,değişiklikten önce basın işkolunda örgütlü tüm sendikaların temsilcileri komisyonda yer alırken, yeni yönetmelikle başkanlığın seçeceği tek bir sendika temsilcisinin komisyonda yer alacağı hükmü getirilmişti.

27 Ocak 2020 tarihinde Cumhurbaşkanı Yardımcısının yanıtlaması istemiyle vermiş olduğum 7/24506 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine 2 Haziran 2020 tarihinde verilen yanıtta, “24 Temmuz 2018 ila 26 Ocak 2020 tarihleri arasında basın kartı almak için yapılan başvuru sayısı 18650’dir.” ifadesine yer verilmiştir.

* İnternete Sansür-Sosyal Medya Kanunu: Sosyal medya ve internet yayınlarına ilişkin düzenlemeler içeren “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 29 Temmuz Günü TBMM Genel Kurulunda kabul edilmiştir. Yasa, Türkiye’den günlük erişimi 1 milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarının en az bir kişiyi Türkiye temsilcisi olarak belirlemesini öngörürken,yetkili, “içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi”, “özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi” kapsamındaki başvurulara en geç 48 saat içinde olumlu ya da olumsuz yanıt vermek zorundadır. Yasa, şirketlerin Türkiye’deki kullanıcıların verilerini Türkiye’de barındırmasını da öngörmektedir.

Yasanın 1 Ekim Günü yürürlüğe girmesi üzerine Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü tarafından yapılan açıklamada, son 3 ayda Türkiye’de en az 347 internet haberinin sansürlendiği belirtilmiştir.

2018 ve 2019 yıllarında 150'ye yakın yasak getirilmiş,internet üzerinden engellenen ve silinen haber sayısı ise binlere ulaşmıştır.

Mahkemeler aracılığıyla alınan yayın yasağı kararları, olaylar ve şahıslar hakkında yayın yapmayı engellemektedir. RTÜK verileri,2010 yılından bugüne kadar geçen sürede mahkemeler aracılığıyla 600’ü aşkın yayın yasağı getirildiğini göstermektedir.

Yayın yasağı getirilen haber konuları arasında iş cinayetleri, yolsuzluk iddiaları, kadına şiddet davaları ile tecavüz davaları gibi farklı olaylar bulunmaktadır.

Bu kapsamda mahkemeler aracılığıyla alınan yayın yasağı sayısı 2010'da 4 iken, 2015'te 37'ye, 2018'de ise rekor kırarak 164'e ulaşmıştır. Sadece 2020'nin ilk dört ayında alınan ve RTÜK'ün internet sitesinde belirtilen yasaklar ise 40 dolayındadır.

Ayrıca, Cumhurbaşkanlığının da yayın yasağı getirme yetkisi bulunmaktadır. RTÜK duyuruları arasında 2016 yılından itibaren açıklanan dokuz yasak yer alırken, bu olaylar arasında Çorlu Tren Kazası da yer almaktadır.

RTÜK'ün televizyon ve radyo gibi yayın kuruluşlarına tekil olarak da yayın ilkelerine uyulmaması sebebiyle yayın yasağı, lisans iptali ve para cezası gibi yaptırımlar uygulaması mümkün.

Türkiye'de haber içeriklerine erişimi engelleyen bir diğer yasak ise, 5651 Sayılı İnternet Kanunu üzerinden uygulanmaktadır.

Erişime kapatma yetkisi, 2007 yılında sadece Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB) ve mahkemelerde iken, 2015 yılından itibaren birçok farklı idari kurum tarafından da talep edilebilir hale gelmiştir.

Erişimin engellenmesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu'nun (BTK) yanı sıra, Sulh Ceza Hakimlikleri, RTÜK, Din İşleri Yüksek Kurulu ve Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı gibi birçok farklı kurum ve kuruluş aracılığıyla da yapılmaktadır.

Erişim engeli getirilen içerikler arasında, haber sitelerinin yanı sıra haber sayfaları da bulunmaktadır.

İfade Özgürlüğü Derneğinin (İFÖD) Engelli Web 2018 Raporunda erişime engellenen içeriklere dair yapılan analizinde, 2018'de en çok engellenen haber sitelerinin sırasıyla Sözcü, ve Cumhuriyet olduğu belirtilmektedir.

2014 ve 2018 yılları arasındaki dört yıllık süre dikkate alındığında ise, haberi en çok engellenen siteler listesinde 585 ile T24, 580 ile Sözcü 549 haber ile Cumhuriyet gelmektedir.

İFÖD'ün BM 2020 Evrensel Periyodik İnceleme Mekanizması (EPİM) Kapsamında hazırladığı Türkiye Raporunda ise, 2015'te toplamda yaklaşık 80 bin olan engellenmiş internet sitesinin, 2019 yılında yüzde 358 oranında artarak toplamda 288 bine ulaştığı belirtilmektedir. (Bir karşılaştırma yapmak gerekirse: 2006'da sadece dört site engellenmişti.)

Raporda "Engellenen haber içeriklerinin çoğunun siyasi liderlere, hükümete ve yönelik eleştirilerden oluşmaktadır" ifadesi yer almaktadır.


  • 0
    SEVDİM
  • 1
    ALKIŞ
  • 0
    KOMİK
  • 0
    İNANILMAZ
  • 0
    ÜZGÜN
  • 0
    KIZGIN
Gökçen: “Cumhurbaşkanı ve bakanlar koltuğundan kalksa 17 genç bu ülkeyi bin kat iyi yönetir”Önceki Haber

Gökçen: “Cumhurbaşkanı ve bakanlar koltu...

AFAD Sayıştay Raporu bulguları Süleyman Soylu'ya sorulduSonraki Haber

AFAD Sayıştay Raporu bulguları Süleyman...

Başka haber bulunmuyor!