Karacaoğlan’ın Doğayla Söyleşisi

Anadolu’nun yedi yüz yıllık belleğinde, dağların ve pınarların diliyle konuşan ozanlar denildiğinde akla ilk gelen isimlerin başında şüphesiz Karacaoğlan gelir.

Onun şiiri, kapalı mekânların sıkışmışlığından uzak, doğrudan göğün altında, rüzgârın esintisinde ve toprağın can damarında şekillenmiştir.

Ozanın evreninde doğa, arka planda duran pasif bir manzara olmayıp; sevgilinin, insanın ve bütün canlıların kaderini belirleyen en temel özname (özden gelen yazı)dır.

Karacaoğlan’ın doğaya karşı duyduğu o derin ve sarsılmaz his, insan sevgisini bile aşarak canlıyı ve cansızı, kurdu kuşu, dağları pınarları kucaklayan ekolojik bir bilincin parıltısıdır.

O, menevşenin bile eğri bitmesinden rahatsız olan, kır çiçeklerinin boyun büküşüne hüzünlenen hassas yüreğiyle, tabiatın inceden inceye nabzını tutmuştur.

Karacaoğlan’ın şiirlerindeki doğa sevgisi, aynı zamanda halkın yaşam felsefesinin ve toprakla kurduğu köklü bağın en duru ifadesidir. Torosların bir ucundan diğer ucuna sazını omzunda taşıyarak yeryüzünü bir yurt edinen ozan, dağların vahşi ama kucaklayıcı yüzünü, pınarların serin akışını ve yeşeren ağacın direncini mısralarına işlemiştir.

Onun dizesinde açan her çiçek, akan her su, aslında insanın iç dünyasındaki arınmanın ve doğayla bütünleşme özleminin birer simgesidir.

O, çağının ötesinden bugüne seslenirken, modern dünyanın betona ve metale kestiği mekanik düzenine karşı adeta yeşil bir sığınak inşa etmektedir.

Bugün iklimin bozulduğu, suların kuruduğu ve toprağın yabancılaştığı dünyada Karacaoğlan’ın dizelerine sinen o arı duru doğa sevgisi, insanın tabiatla yeniden barışması için yol gösterici bir pusula niteliğindedir.

Torosların sarp yokuşlarından yankılanan bu kadim ses, toprağın kısırlaşmaması, denizlerin kurumaması ve insanın özüne dönmesi için çağlar ötesinden bugüne uzanan en saf ekolojik çığlıktır.

Bu kadim duyarlılığın izini sürerken, geçmişin o emek kokan imkânlarıyla bugüne köprü kuran çabaların da hakkını teslim etmek gerekir. Nitekim yıllar önce, 1983 yılında Mersin’in Mut ilçesinde genç bir Halk Eğitimi Merkezi Müdürü olarak yürüttüğümüz kültürel çalışmalar sırasında, Sıtkı Soylu (Soylu, 1983) ile gerçekleştirdiğimiz o derin soluklu röportaj ve Mut Halk Eğitimi Bültenleriyle bu değerleri çoğaltma gayretimiz, Karacaoğlan’ın doğa sevgisini bugüne taşıyan en somut adımlardan biri olmuştu.

Teksir makinesinin mürekkep kokulu sayfalarından bugünün dijital evrenine uzanan bu vefa çizgisi, ozanın dağlarda, pınarlarda yankılanan sesinin ne kadar haklı ve zamansız olduğunu her defasında yeniden gözler önüne sermektedir.

Kaynakça

Soylu, S. (1983, Haziran 1). Röportaj. Yaygın Eğitim Mut Haber Bülteni, 6-11. (H. Dulkadir, Röportaj Yapan) İçel, Mut: Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğü.