Toprak Deniz İnsan -XXVIII-4-|

Kültürel mirası ve çevreyi korumak; geçmişi yâd etmekle kalmayıp, o mirası kurumlaştırmak, genç kuşaklara aktarmak ve bilimsel çalışmalarla geleceğe taşımakla mümkün olabilir. Bizlerin yıllarca Mut ve Mersin Halk Eğitimi Merkezinde bir eğitimci ve yönetici olarak yürüttüğümüz gayretlerin, düzenlediğimiz sempozyumların, basımını yaptırdığımız yayınların ve çeşitli mecralarda yayınladığımız makalelelerin temelinde bu milli kültür şuuru yattığını belirtmek isterim. Bu çerçevede:

1983 yılında başlattığımız 13. Mut Karacaoğlan Bilgi Şöleni ile 8 yıllık aradan sonra meşaleyi yeniden yakmış olduk. O gün kaleme aldığımız bildiride belirttiğimiz gibi: "Şiirlerini, türkülerini yaşadığı sürece ne yazmış ne yazdırmış; söyleyivermekle yetinmiş Karacaoğlan... Ama yine de yüzyıllar boyu asla unutulamamış, zamanı yenmiştir. Doğayı insanla eşitleyen bu büyük ozanı anmak ve uluslararası alana taşımak biz eğitimcilerin en başta gelen görevidir" (Dulkadir, 1983).

Şiir ve Türkü Hikâyeleri Yarışmalarıyla Halk Eğitim Seferberliği: Kültürü salonlara hapsetmedik; Türkiye'nin dört bir yanındaki öğretmenlerimizi bu çevre ve Halkbilim seferberliğine ortak ettik. 14. ve 15. Mut Festivalleri bünyesinde Türkiye çapında açtığımız yarışmalar bunun en canlı örneğidir:

Şiir Yarışması: Türkiye genelinden 550 öğretmenin katıldığı yarışmada Erol Aydın (Samsun), Burhan Garip Şavlı (Ankara) ve Aynur Kadakal (Elazığ) dereceye girerek Mut'ta misafir edilmiş, ödüllerini bizzat İçel Valisi Sabahattin Çakmakoğlu’ndan almışlardır (Dulkadir, 1984); Erol Aydın'ın birincilik ödüllü şiirindeki şu mısralar Karacaoğlan'ın ekolojik ruhunu ne güzel özetler:

“Ayrılıklar asırları geçse de,

Gönüllerde, duygularda, dildesin.

Kurusa bağ, bahçe, bahar göçse de,

Çiçeklerde, yapraklarda daldasın…” (Aydın, 1984, s. 55).

Türkülerin Hikâyeleri Derleme Yarışması: 15. Karacaoğlan Şenlikleri kapsamında açılan bu yarışmaya yurdun dört bir yanından 303 türkü hikâyesi gönderilmiş; Şaban Akbaba, Soner Bülbül, Mehmet Yardımcı ve Halil Atılgan gibi isimler ödüllendirilerek milli kültür arşivimize paha biçilmez bir külliyat kazandırılmıştır (Dulkadir, 1985).

Karacaoğlan Belgeseli ve Anıt Mezarın Yükselişi: Karacaoğlan'ı sözden ve yazıdan görsel hafızaya taşımak adına o dönem Mersin Halk Eğitim Merkezi Müdürü olarak büyük bir adım attık. Kamera çekimlerini Serkan Çiftçi'nin, seslendirmesini Fatma Örtüng'ün, saz ve söz icrasını usta sanatçımız Musa Eroğlu'nun üstlendiği, metinlerini bizzat kaleme aldığımız 60 dakikalık ilk "Karacaoğlan Belgeseli"ni hazırladık (Artan, 1995, s. 33). Çukur köyü ile mezarın bulunduğu tepelerde çekilen bu belgesel SUN TV ve yerel kanallarda yayınlanmış, çoğaltılarak okullarımıza ulaştırılmıştır.

Yıllardır bir taş yığını ve ardıç ağacından ibaret olan makamı kalıcı bir abiyeye dönüştürmek için dönemin Mersin Valisi Sayın Şenol Engin'e sunduğumuz teklif ve İl Özel İdaresi'nin desteğiyle “Karacaoğlan Anıt Mezarı” inşa edilmiştir (Dulkadir, 1997). 15 Kasım 1997 tarihinde Kültür Bakanı İstemihan Talay, eski bakan Fikri Sağlar, milletvekilleri ve halkımızın katılımıyla Erenler Tepesi'ndeki bu anıt törenle ziyarete açılmıştır.

Geleceğe Çağrı: "Karacaoğlan Enstitüsü Kurulmalıdır"

Merhum araştırmacı Sıtkı Soylu'nun “İçel Kültürü” dergisinde dile getirdiği ve sempozyumlarımızda ortak bildiriye dönüştürdüğümüz en büyük hedefimiz; “Karacaoğlan Enstitüsü'nün kurulmasıdır (Soylu, 1990, s. 3-4).

Soylu'nun ifade ettiği gibi; "Karacaoğlan hakkındaki çalışmalar birkaç hevesli insanın çabasıyla sınırlı kalmamalı, kurumlaşmalıdır. Kurulacak bir enstitü veya belgelendirme merkezi; derleme, inceleme ve yayınları tek elde toplayarak Türk milli kültür ve çevre mirasını asırlar ötesine taşıyacaktır". (Soylu, 1990, s. 4; Soylu, 2018, s. 658-659).

Çevre Kültürdür, Kültür Yaşamdır: Dört bölümlük bu yazı serimizde ortaya koyduğumuz gibi, çevre; ağacı korumak, toprağı sürmek değildir. Çevre; Karacaoğlan’ın yaylaya çıkarken katar katar dizdiği mayalardır, ulu ardıcın dalına asılan telli sazdır, Erenler Tepesi'nde kuzu meleşmeleriyle göğe yükselen yağmur duasıdır, sandık anahtarını belinde taşıyan Türkmen kadınının vakarıdır.

Bizlere düşen; Torosların bu eşsiz ekolojik ve kültürel mirasını yeni nesillere eksiksiz aktarmak, tabiata Karacaoğlan’ın o sevgi, merhamet ve basiret dolu gözleriyle bakabilmektir…

•

Kaynakça

Artan, G. (1995). 20. Uluslararası Karacaoğlan Sempozyumu Mut'ta Yapıldı. İçel Kültürü, 9(42), s. 33.

Aydın, E. (1984). Karacaoğlan'a Sesleniş (1'incilik Ödülü şiir). Yaygın Eğitim Mut Haber Bülteni Özel Sayı, 2(6), s. 55.

Dulkadir, H. (1983). 13. Mut Karacaoğlan Kültür ve Sanat Festivalinde Bize Düşenler. (H. Dulkadir, Dü.) Yaygın Eğitim Mut Haber Bülteni, 1(2), s. 23-26.

Dulkadir, H. (1984). 14. Mut Karacaoğlan Kültür ve Sanat Festivali ve Halk Oyunları Şenliği. Halay (Aylık Halk Kültürü Dergisi, 5(43), s. 9-11.

Dulkadir, H. (1984). Karacaoğlan Konulu Şiir Yarışması. Yaygın Eğitim Mut Haber Bülteni Özel Sayı (Türk Halk Şiiri Semineri), 2(6), s. 652-654.

Dulkadir, H. (1985). Türkülerin Hikâyeleri Derleme Yarışması. Yaygın Eğitim Mut Haber Bülteni, 3(8), s. 21-23.

Dulkadir, H. (2018, Karacaoğlan Araştırmaları-I, Mersin Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları No: 20, Kayseri, 672 s.). Karacaoğlan Konulu Rölyef, Belgesel, Yarışma ve Şiirler. H. Dulkadir içinde, Karacaoğlan Araştırmaları-I (s. 647-657). Mersin: Mersin Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları No: 20.

Karacaoğlan Anıt Mezarı Törenle Ziyarete Açıldı. (1997). İçel Kültürü, 10(4), s. 3.

Soylu, S. (1990). Karacaoğlan Enstitüsü Kurulmalıdır. İçel Kültürü, 4(10), s. 3-4.