ANTALYA, İKLİME ÇARE OLUR MU?
Kamuoyu, fon kriziyle ilgili “Kim ve kimler bu vurgunu yaptı, isimleri açıklayın” diye her gün ortaya çıkan bilgi ve belgelerle gerçeklere ulaşmaya çalışıyor.
Ne var ki, gerçekleri arayan ve yayın yapan medya organları birer birer kapatılıyor. En sonra Salı günü sabahı 04.30’da Sözcü TV’ye KAYYIM atandı.
Bu çok üzücü haberdi. Sözcü TV, TMSF’ye geçti. Bu haber bizlerde şok yarattı. Gerekçesi ne olursa olsun bir medya organına böyle bir uygulama çok yanlıştır. Bu notu böylece düşüyorum ve asıl konuya geçiyorum.
Antalya’da çok önemli bir organizasyon vardı. Adı COP 31 olan ve iklim değişikliklerinin masaya yatırıldığı BM nezdindeki bu konferansta, yurt dışından gelen 100’ün üzerindeki dünya liderleri ve heyetleri ağırlandı.
Niye geldiler? Onların dertleri, dünyanın daha yaşanabilir hale getirilmesiydi.
Ülkemizde yapılması öncelikle gurur verici bir gelişmeydi. Tanıtım açısından da büyük fırsat oldu.
İklim krizlerinin nasıl aşılacağı ve neler yapılması gerektiği konusunda ise GERÇEKLER bir kez daha ortaya konuldu. Ancak FİNANSMAN kısmına gelince işler yine sarpa sardı. Dünyanın iki devi ABD ve Çin hala kaçak güreşiyor ve minderden kaçıyorlar. Rusya ortada görünmüyor hala savaşla meşgul.
Tabi böyle olunca da dünya, bu büyük zirvede de beklemeye alındı.
Antalya’ya gidemedim ama iklim değişikliğiyle ilgili gelişmeleri her zaman izlerim. Bu kez de öyle yaptım.
Antalya’da neler oldu, neler olmadı diye bu yazıda edindiğim notları sizlere iletiyorum…
ELEKTRİĞE GÜZELLEMELER…
Antalya, güzeldi. Dünyanın her ucundan gelen iklimciler ve diğer konuklar hayatlarından memnundu.
İklim ılıman, etkinlik alanları ve oteller şahaneydi. Ev sahibi Türkiye, Avustralya ile müthiş bir konferansa imza atmıştı. Bir festival havasında da geçti diyebiliriz.
Hemen söyleyelim, ABD’nin federal hükümet olarak konferansa katılmamasının en çok etkisi finansman açısından belirgin oldu. Bunu ben değil uzmanlar anlattı.
Belki, hükümetten lider ve yöneticiler gelmese de iklim değişikliğini ilk öne çıkaranlardan olan ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore’un orada olması ve konuşması etkiliydi. Öncelikle ilk kez “Elektrifikasyon Forumu” gerçekleştirildi bunu söyleyelim.
BM COP 31 Başkanlığı ile AB ortaklığında gerçekleştirilen forum kapsamında, 2035 yılına kadar küresel elektrik kullanım payının yüzde 35’e çıkarılmasını hedefleyen “35 by 35” (35’e 35) eylem planı ve taahhütleri masaya yatırıldı.
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA/IEA) tarafından COP31 Başkanlığı’nın talebi üzerine hazırlanan özel rapor da zirvede açıklandı. Rapora göre, bugün yüzde 23 seviyesinde olan küresel nihai enerji tüketimindeki elektriğin payının, doğru politikalarla 2035’e kadar yüzde 33 seviyesine ulaşabileceği ve yüzde 35 hedefine son derece yakın olduğu belirtildi. UEA Başkanı Dr. Fatih Birol ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, temiz enerji odaklı elektrifikasyonun küresel enerji güvenliği ve maliyet kontrolü açısından kritik rol oynadığını vurguladı.
Günün iş dünyasını ve finansmanı ilgilendiren bölümü ise “Taahhütlerden Eyleme” oturumlarıydı. Koç Holding ev sahipliğinde düzenlenen “Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde İş Dünyasının ve Politikaların Rolü” panelinde, dünyanın önde gelen enerji ve finans liderleri iklim dönüşümünün uygulama aşamasına dair mesajlar verdi. Panelin ana konuşmacısı Al Gore, moderatörü Dr. Fatih Birol ve açılış konuşmacısı COP 31 Başkanı Murat Kurum oldu.
İklim krizinin temelinde bir fosil yakıt krizi olduğunu vurgulayan ABD Eski Başkan Yardımcısı Al Gore, emisyonları azaltmak için gereken tüm teknolojilere ve kanıtlanmış uygulama modellerine dünyanın hali hazırda sahip olduğunu söyledi. Eksik olan tek şeyin yeterli siyasi irade olduğunu belirten Gore, konuşmasını “Lütfen her zaman siyasi iradenin kendisinin yenilenebilir bir kaynak olduğunu unutmayın” mesajıyla tamamladı. Moderatör Dr. Fatih Birol için de “İklim değişikliğiyle mücadelede ondan daha değerli bir isim yok. O, Türkiye’nin bir evladı ve küresel bir kahraman” dedi.
Fatih Birol, geleceğin elektrikli olacağını söyledi; COP31 sonuç bildirgesinden bu hedefin çıkması halinde piyasalara ve yatırımcılara çok güçlü bir sinyal verileceğini belirtti. Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Murat Kurum ise büyük şirketler yeşil dönüşüme uyum sağlarken tedarik zincirindeki küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) geride kalmaması gerektiğini ifade etti.
İzlediğim kadarıyla bilelim ki, “ELEKTRİK” dünyanın en gözde enerjisi olacak.
İKLİM SAKIN DEĞİŞME PARA YOK…
Bu başlığı vermemin nedeni, ABD ve Çin’in oyun dışında kalmak istemeleri.Sizlere ilginç bir rapordan söz etmeliyim. BBC’nin haberine göre İngiltere merkezli iklim yayını Carbon Brief'in analizinde, gelişmekte olan ülkelere taahhüt edilen kamu finansmanı miktarı 2026’da yüzde 70'ten fazla düşüş gösterdi.
Bu taahhütlerin çoğu 2025 yılında sona erdi ve yenilenmeleri gerekiyordu. Ne var ki, aynı yıl Trump’ın başkan olmasıyla ABD, uluslararası iklim müzakerelerinden çekildi, birçok Avrupa ülkesi de desteklerinde kesintiye gitti.
Kilit finansörler arasında yer alan Almanya, Fransa ve Japonya yeni bir finansmana yönelik planlarını henüz ortaya koymazken ABD'den de destek beklenmiyor.
Önümüzdeki birkaç yıl için taahhüt edilen kamusal iklim finansmanı yaklaşık 40 milyar dolarlık seviyeden 11.7 milyar dolara geriliyor.
Çünkü, ABD’nin çekilmesiyle bu gelişmiş ülkeler de katkılarını artırmaya gerek görmüyor.
Peki, ABD’nin yanında dünya devi Çin’den hayır gelir mi iklim değişikliği konusunda?
Şimdilik hayır…
Aslında dünyanın yenilenebilir enerjide en büyük ülkesi Çin, ABD’nin yerini doldurmaya hiç de niyetli değil.Çin, Antalya'ya kalabalık bir delege grubu gönderse de Devlet Başkanı Şi Cinping, Liderler Zirvesi'ne katılmayan isimler arasındaydı.
İngiliz Guardian gazetesine göre, Çin 2028'de düzenlenecek BM iklim konferansına ev sahipliği yapacağı söylentilerini de reddetti.
Çin uluslararası iklim müzakerelerinde birçok konuda kendisini, ABD'nin aksine gelişmekte olan ülke olarak tanımlıyor.
Gelişmekte olan ülke diye kendisini tanımlasa da Çin, çevre kirliliği ve karbon konusunda iklim finansmanına çok daha fazla katkı vermesi gerekiyor.
Bu arada Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın ev sahibi ülke adına yaptığı konuşma da ilgi çekti. İklim değişikliğine karşı “Ya şikayet edeceğiz ya da elimizden gelen her şeyi yapacağız” diyen Erdoğan, elini taşın altına koyma konusunda en büyük katkının gelişmiş ülkelere düştüğüne de dikkati çekti.
Anadolu’nun zenginliğini yansıtacak şekilde düzenlenen çalışma ve etkinlik alanları, tasarım açısından beğenildi.
Erdoğan, çevre için neler yaptığımızı ise özetle şöyle anlattı; Düşük emisyonlu ulaşım, sıfır atık, su ve enerji verimliliği ile karbon dengeleme uygulamalarını bütüncül bir biçimde uygulayarak COP31'in çevreye etkisini en aza indirdik.
CAN YAKAN İTHALAT…
Ne var ki, enerji meselemiz için çözüm hala çok uzaklarda. Hala kömürle çalışan termik santraller bir yana yeni termik santraller kurulumu da hala devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu konuda bir şey söylemedi ama Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70’inden fazlasının ithal edildiğini ifade etti. Bunun cari açığın büyük bir kısmına tekabül ettiğini dile getirdi. Son 10 yıl içerisinde Türkiye'nin petrol ve doğal gaz ithal etmek için yaklaşık 600 milyar dolar ödediğine işaret eden Şimşek, miktarın brüt dış borçtan daha yüksek olduğunu vurguladı ve şunları söyledi;
Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:
"Dolayısıyla enerji sistemimize baktığımızda, yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmamız gerektiği açık. Bu, ekonomik dayanıklılığımızı da güçlendirecek. Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımlarımızı sürdürmeye devam edeceğiz.
“Bunun ekonomik gerekçesi son derece açık. Enerji sistemimizi karbondan arındırırken aynı zamanda elektrifikasyonu yaygınlaştırmaya yöneliyoruz. Böylece enerji ithalatına bağımlılığımızı ve makro finansal risklerimizi azaltırken dayanıklılığımıza ve rekabet gücümüze yatırım yapıyoruz. Bu dönüşüm sayesinde sanayimize daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunabiliyoruz. Bununla birlikte, önümüzdeki dönemde atılması gereken daha pek çok adım bulunuyor."
Bu ayrıntılardan sonra hemen şu soruyu soralım; Antalya’daki zirve, iklim sorunlarına çareler üretebilir mi?
Eğer belirlenen taahhütler uygulamaya geçerse “Evet, çareler kendiliğinden gelir..”
Yukarda da anlattım. Finansman meselesi en önemli mesele. Yani, para, para ve para.
























