TEKNO KENT FIRSATÇILIĞINA DUR DİYEN YOK!
Mersin’den bir okurum yazmış, bende harfine dokunmadan sizlere yayına veriyorum:
“Bu Tekno kentlerde 6-8 senedir vergiden kaçınmak için ayrılmayan firmalar var. Oysa en fazla 2-3 sene kalır kuluçka devresi biten firma kendi yerine taşınır ama nasıl oluyorsa bazı Tekno kentler de öyle bir şey yok… Yenileri yer bulamıyor teşviklerden faydalanamıyor.
Tüm üniversite hocaları şirket kurmuş, Tübitak’tan v.b. her biri 20 milyon üzerinde hibe teşvik alıyor genç girişimcilere burada kendine yer bulunamıyor. Üniversite teknoparklarında (Teknokent) firmaların kalış süresi ve bu alanların asıl amacından saparak uzun süreli kalıntılara evrilmesi, Türkiye'deki Ar-Ge ve inovasyon ekosisteminin en kritik yapısal sorunlarından biridir.
Mevzuat hükümleri, sahadaki pratikler tıkanıklık noktaları detaylı olarak şu başlıklar altında incelenebilir:
1. Yasal Olarak Bir Firma Teknokentte En Fazla Kaç Sene Kalabilir?
Kanuni Süre Sınırı Yoktur: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ve ilgili Uygulama Yönetmeliği incelendiğinde, bir şirketin teknokent içerisinde kaç yıl kalabileceğine dair üst sınır (maksimum süre) belirten doğrudan bir madde bulunmamaktadır.
Süreklilik Proje Bazlıdır: Firmaların teknokentteki varlığı süreye değil, AR-GE veya tasarım projesinin sürdürülebilirliğine bağlıdır. Firma yeni bir Ar-Ge projesi sunduğu ve bu proje yönetici şirket (Teknokent A.Ş.) ile denetçi komite tarafından onaylandığı sürece teknokentte süresiz olarak kalabilmektedir.
Kuluçka Firmaları İstisnası: Normalde erken aşama girişimler için tasarlanan "kuluçka merkezlerinde" (incubator) kalış süreleri genellikle 1 ila 3 yıl ile sınırlandırılmış olsa da, şirket kuluçkadan çıkıp normal ofislere geçtiğinde buradaki kalış süresi için bağlayıcı bir azami yıl kuralı aranmamaktadır.
2. Firmaların 6-8 Sene (veya Daha Uzun Süre) Teknokentten Çıkmama Nedenleri
Ciddi Vergi Muafiyetleri ve Mali Avantajlar: Teknokent içindeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden muaftır.
Ar-Ge ve destek personeli ücretleri üzerinden alınan gelir vergisi stopajı ve damga vergisi istisnaları devasa maliyet avantajları sağlar. Şirketler bu mali kalkanı kaybetmemek için teknokent dışına çıkmak istemez.
Piyasa Koşullarının Çok Altında Ofis Kiraları: Üniversite kampüsleri içinde yer alan teknokent binaları, kamu destekleriyle kurulduğu veya üniversite arazisinde yükseldiği için bölgedeki piyasa rayiç kiralarının oldukça altında ofis imkanı sunar. Şirketler için ucuz ve prestijli bir çalışma alanından vazgeçmek ekonomik olarak cazip değildir.
Üniversite-Sanayi İş Birliği Maskesi Altında Akademik Kadro Avantajı: Üniversitede görev yapan akademisyenlerin (profesör, doçent vb.) teknokentte şirket kurması veya bu şirketlere ortak/danışman olması teşvik edilmektedir. Ancak sistemdeki denetim eksiklikleri, akademik unvanların asıl ticari faaliyetler veya hibeler için birer "kalkan" olarak kullanılmasına yol açabilmektedir.
3. Yeni Girişimciler ve Gençler Önündeki Tıkanıklıklar (Sistemsel Sorunlar) Fiziksel Alan Kısıtı ve "Kıdemli" İşgalciler: Teknokentlerin toplam ofis kapasitesi sınırlıdır. 6-8 yıldır (veya daha uzun süredir) olgunlaşmış, hatta seri üretime geçmiş köklü firmaların bu ofisleri işgal etmesi, yeni fikri olan genç girişimcilere verilebilecek boş metrekare kalmamasına neden olmaktadır.
Kuluçka Havuzunun Tıkanması: Kuluçka merkezleri yeni fikirlerin doğup büyüyeceği başlangıç basamaklarıdır. Ancak köklü şirketler buralardan çıkmadığı için kuluçka merkezleri birer "inkübasyon (geliştirme) alanı" olmaktan çıkıp, ucuz maliyetli daimi çalışma ofislerine dönüşmektedir.
Hibe ve Destek Döngüsü (Proje Enflasyonu): Üniversite hocaları veya tecrübeli teknokent müdavimleri, TÜBİTAK, KOSGEB ve bakanlık hibelerinin yazım mekanizmalarına çok iyi hakim olduklarından, sürekli yeni kılıflarla (şekilsel projelerle) hibe almaya devam etmektedir. Genç girişimciler ise bürokratik engeller ve referans eksikliği nedeniyle bu kaynaklara ve yerlere erişmekte dezavantajlı duruma düşmektedir.
4. Çözüm İçin Tıkanıklığı Giderebilecek Tespit ve Öneriler Kademeli Çıkış (Exit) Stratejisi Zorunluluğu Getirilmesi: Kanuna, bir şirketin teknokentte kalabileceği azami süre sınırı (örneğin en fazla 5-7 yıl) eklenmeli; bu süreyi dolduran ve belirli bir ciro eşiğini aşan olgun şirketlerin teknokent dışındaki sanayi sitelerine veya teknopark dışı özel plazalara taşınması zorunlu kılınmalıdır…
Performans ve Ürüne Dönüşüm Denetimleri: Sadece kâğıt üstünde "Ar-Ge projesi" yazarak süreci uzatan firmalar yerine, projenin ticarileşme başarısı, cirodaki Ar-Ge payı ve somut çıktıları çok daha sıkı denetlenmelidir. Ürüne dönüşmüş ve seri üretime geçiş yapmış firmaların teknokentte kalışına son verilmelidir.
Kira Kademelendirmesi (Piyasa Dengesi): Teknokentlerdeki kira fiyatları ilk birkaç yıl için teşvik amaçlı düşük tutulabilirken, yıllar ilerledikçe kademeli olarak bölge rayiç bedellerine yaklaştırılmalıdır. Böylece uzun süreli kalışların ekonomik cazibesi ortadan kaldırılacaktır.
Genç Girişimcilere Kota Ayrılması: Fiziksel alanların belirli bir yüzdesinin (örneğin en az yüzde 30'unun) sadece ilk defa şirket kuracak 30 yaş altı genç girişimcilere ve yeni başlayan ölçeklenebilir projelere ayrılması yasal güvence altına alınmalıdır.”
BU DEVLETİN HESAP SORACAK MERCİ VE MAKAMLARI NE YAPIYOR ACABA?!
ALLAH BU DEVLETE VE MİLLETE ZEVAL VERMESİN
CEVAP VE DÜZELTME HAKKINA SAYGILIYIZ.
Cevabı yazıda, adı geçen ilgilisi ve yetkilisi göndermesi gerekir. Telefon ve iletişim bilgilerini koymayı unutmayınız.
CEVAP GÖNDERECEĞİNİZ e- posta ADRES:
Köşe Yazarları
