Güney Kıbrıs, Kronos gaz sahasının geliştirilmesi için Eni ve TotalEnergies ile anlaştı

İtalyan enerji şirketi Eni, Kıbrıs açıklarındaki Kronos doğal gaz sahasının geliştirilmesi için 1,3 ila 1,8 milyar dolar arasında olduğu belirtilen altyapı sözleşmelerini imzaladı. Fransız TotalEnergies'in de ortak olduğu projede, üretimin 2028'in ilk yarısında başlaması, çıkarılacak gazın Mısır üzerinden Avrupa başta olmak üzere uluslararası pazarlara gönderilmesi hedefleniyor.

Eni, pazartesi günü Lefkoşa'da imzalanan sözleşmeler kapsamında doğal gazın çıkarılması ve taşınması için gerekli deniz altı altyapısının tasarımı, ekipman tedariki, inşası ve kurulumunu üstlenecek. Proje, Güney Kıbrıs yönetiminin ilan ettiği münhasır ekonomik bölgedeki (MEB) 6'ncı parselde bulunan Kronos sahasının geliştirilmesini kapsıyor.

Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, imza töreninin ardından yaptığı açıklamada, anlaşmaların ülkenin doğal gaz kaynaklarının ticari olarak değerlendirilmesi yolunda önemli bir adım olduğunu söyledi. Hristodulidis, sözleşmelerin adanın enerji alanındaki geleceğine duyulan güveni gösterdiğini ve ekonomik olduğu kadar jeopolitik önem de taşıdığını belirtti.

Eni'nin Global Doğal Kaynaklar biriminden sorumlu yöneticisi Guido Brusco da Kronos projesini, Güney Kıbrıs'ta bir doğal gaz sahasının geliştirilmesine yönelik ilk proje olması nedeniyle önemli bir aşama olarak nitelendirdi.

Doğal gaz Mısır üzerinden Avrupa'ya taşınacak

Eni'nin verdiği bilgilere göre Kronos sahasında başlangıçta bulunduğu tahmin edilen doğal gaz miktarı 3 trilyon fit küpün üzerinde. Üretimin, faaliyetler tam kapasiteye ulaştığında günlük 500 milyon standart fit küpe kadar çıkması bekleniyor.

Proje kapsamında çıkarılacak doğal gaz, deniz altından döşenecek boru hattıyla Mısır'a taşınacak. Gazın, Mısır açıklarındaki Zohr sahasıyla bağlantılı mevcut tesislerde işlenmesinin ardından Damiatta'daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminaline gönderilmesi planlanıyor.

Burada sıvılaştırılacak gazın, başta Avrupa olmak üzere uluslararası pazarlara gemilerle ihraç edilmesi hedefleniyor.

Eni ve TotalEnergies, temmuz ayında projenin geliştirilmesi için nihai yatırım kararını almış ve ilk üretimin 2028'in ilk yarısında başlamasını hedeflediklerini duyurmuştu. Mevcut Mısır altyapısının kullanılmasıyla yeni tesis ihtiyacının ve proje maliyetlerinin azaltılması, üretim takviminin de hızlandırılması amaçlanıyor.

Eni, 6'ncı parselde yüzde 50 payla işletmeci konumunda bulunurken TotalEnergies de kalan yüzde 50'lik paya sahip.

Kıbrıs Türk tarafının doğal kaynaklara ilişkin itirazı

Kronos projesine ilişkin sözleşmeler, Kıbrıs'ta doğal kaynakların kullanımı ve ada çevresindeki deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkların sürdüğü bir dönemde imzalandı.

Kuzey Kıbrıs Dışişleri Bakanlığı, 28 Ekim'de yaptığı açıklamada, Güney Kıbrıs yönetiminin Eni ile imzaladığı sözleşmelere tepki gösterdi. Açıklamada, Kıbrıs Türk halkının ada ve çevresindeki denizlerde bulunan doğal kaynaklar üzerinde ortak hak sahibi olduğu savunuldu.

Kuzey Kıbrıs Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Türk tarafının hakları dikkate alınmadan yürütülen hidrokarbon faaliyetlerini tek taraflı olarak nitelendirdi ve projede yer alan uluslararası şirketlere ada üzerindeki siyasi ihtilafı göz önünde bulundurma çağrısı yaptı.

Türkiye de Kıbrıs adasının güneyindeki 6 numaralı parselin önemli bir bölümünün Türkiye Cumhuriyeti'nin kıta sahanlığı sınırları içinde kaldığını savunuyor.

Doğu Akdeniz'de enerji işbirliği ve Avrupa'nın tedarik seçenekleri

Kronos projesi, Doğu Akdeniz'deki doğal gaz kaynaklarının geliştirilmesine yönelik çalışmaların bir parçası. Projede Mısır'ın mevcut işleme ve sıvılaştırma tesislerinden yararlanılması, bölgedeki enerji altyapısının ortak kullanımına dayalı işbirliğinin önemini artırıyor.

Güney Kıbrıs yönetimi, Mısır, Eni ve TotalEnergies arasındaki işbirliği, gazın çıkarılmasından Avrupa pazarlarına ulaştırılmasına kadar uzanan bir tedarik zinciri oluşturmayı hedefliyor. Ancak projenin Avrupa'nın enerji arzına sağlayacağı katkı; üretimin planlanan tarihte başlayıp başlamamasına, ihracat kapasitesine, ticari anlaşmalara ve uluslararası piyasa koşullarına bağlı olacak.

Bu nedenle Kronos sahasının geliştirilmesi, Avrupa'nın doğal gaz tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesine katkı sağlayabilecek olsa da mevcut tedarikçilerin veya güzergâhların yerini alacağı anlamına gelmiyor.

Projede hangi şirketler görev alacak?

Kronos sahasının geliştirilmesi için farklı alanlarda faaliyet gösteren uluslararası şirketlerin projede yer alması planlanıyor. Proje kapsamında öne çıkan şirketler ve üstlenecekleri işler şöyle:

• Baker Hughes: Sualtı üretim sistemlerinin tasarımı, tedariki ve inşası.
• Dalmine: Doğal gaz ihracat hatları ve MEG taşıma boru hatlarıyla ilgili çalışmalar.
• TechnipFMC: Esnek üretim hatlarına ilişkin işlerin üstlenilmesi.
• McDermott: Sualtı boru hatları ve ekipmanın taşınması, açık denizde kurulumu, bağlantıları ve işletmeye alma hazırlıkları.
• Oceaneering: Ana sualtı kontrol kablolarının imalatı.
• CMHI: Yüzer kontrol ünitesinin inşası ve kurulumu.
• Petrojet: Mısır’da Zohr ile Damiatta arasında yeni bir kara doğal gaz boru hattının inşası.
• Saipem: Saipem 10000 sondaj gemisiyle açık deniz sondaj hizmetlerinin sağlanması.

Doğu Akdeniz'deki diğer doğal gaz projeleri

Şirketlerin katılımı, sualtı ekipmanlarının üretiminden boru hatlarının ve gazın taşınmasını destekleyecek kara altyapılarının geliştirilmesine kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor.

Kronos sahası, Doğu Akdeniz'de son yıllarda hız kazanan doğal gaz arama ve geliştirme faaliyetlerinin bir parçası. Kıbrıs açıklarındaki Afrodit sahasının geliştirilmesine yönelik çalışmalar da sürüyor.

ABD merkezli Chevron, İsrailli NewMed Energy ve İngiliz Shell ile birlikte Afrodit sahasının geliştirilmesine ilişkin görüşmeler yürütüyor. Bazı medya kuruluşlarında Shell'in sahadaki payını Macar enerji şirketi MOL'e satmak üzere anlaşmaya vardığı ve işlemin 2027'nin başlarında tamamlanmasının beklendiği bildirildi.

Kronos ve Afrodit gibi projelerin ilerlemesi, Doğu Akdeniz'de keşfedilen doğal gaz kaynaklarının ticari üretime dönüştürülmesi ve bölgedeki enerji altyapısının geliştirilmesi açısından önem taşıyor. Ancak bu kaynakların Avrupa pazarlarına ne ölçüde ulaşacağı, teknik, ticari ve siyasi koşullara bağlı olacak.

HABER İÇERİK KAYNAK:

https://tr.euronews.com/2026/11/01/guney-kibris-kronos-gaz-sahasinin-gelistirilmesi-icin-eni-ve-totalenergies-ile-anlasti