LÜKS VE MUTLULUK

94 yaşındaki Aktör Clint Eastwood, genç nesle lüksün gerçek anlamını şu sözlerle anlattı: “Lüksü saatlerde, bilekliklerde, villalarda ya da yatlarda aramayın. Lüks; kahkaha atabilmek, dostlarla vakit geçirmek, yağmurun yüzünüze düşmesi, sarılmalar ve öpücüklerdir. Lüksü mağazalarda, hediyelerde, partilerde ya da etkinliklerde aramayın. Lüks; sevilmek, saygı görmek, anne babanızın hâlâ hayatta olması ve torunlarınızla oynayabilmektir. Gerçek lüks, paranın satın alabildiği değil; satın alamadığı şeylerdir…”

Toplum olarak insanlık olarak bu sözden ne anlamalıyız nasıl değerlendirmeliyiz?

Clint Eastwood gibi ömrünün büyük kısmını parıltılı spot ışıkları, büyük bütçeler ve dünya çapında bir şöhret içinde geçirmiş bir figürden bu sözleri duymak, aslında modern dünyanın "başarı" tanımına atılmış en zarif tokattır. Bu sözleri toplumsal ve insani açıdan şu üç temel başlıkta değerlendirebilirim:

1. Değer Karmaşasından Kurtulmak: Modern toplum bizi, mutluluğun "sahip olunan nesnelerin toplamı" olduğuna inandırdı. Eastwood’un vurgusu, lüksü "madde"den çıkarıp "mana"ya taşıyor.

Anlamı: Gerçek değer, vitrinlerde sergilenen etiketlerde değil, kalbimizde hissettiğimiz huzurda saklıdır. Bir saatin markası değil, o saatle sevdiklerimize ne kadar vakit ayırdığımız önemlidir.

2. "Erişilebilirlik" Yanılgısı: İronik olan şudur ki; bugün birçoğumuz en pahalı telefonu almak için yıllarca çalışmayı göze alırken, Eastwood’un "lüks" dediği bedava olan şeylere (yağmurun yüzümüze düşmesi, kahkaha atmak) vakit bulamıyoruz.

Değerlendirmem: İnsanlık olarak bedava olanın "değersiz" olduğu yanılgısına düştük. Oysa paranın satın alamadığı her şey, aslında en kıt kaynak olan zaman ve duyguyla ilgilidir. Yaşlanan bir aktörün "anne babanızın hayatta olması" vurgusu, geri döndürülemez olanın tek gerçek servet olduğunu hatırlatır.

3. Sürdürülebilir Mutluluk: Eşyalar eskir, modası geçer veya çalınabilir. Ancak Eastwood’un listelediği unsurlar (saygı görmek, sevilmek, torunlarla oynamak) insanın iç dünyasını besleyen ve tükenmeyen kaynaklardır.

Toplumsal Ders: Toplum olarak "tüketerek mutlu olma" döngüsünden çıkıp, "hissederek var olma" bilincine geçmeliyiz. Sosyal medya görselleri için lüks mekânlara gitmek yerine, o mekanda yanımızdaki kişiyle kurduğumuz bağın derinliğine odaklanmalıyız.

Özetle: Clint Eastwood bize şunu söylüyor: Hayatın sonuna geldiğinizde yanınızda götüremeyeceğiniz hiçbir şey, gerçek bir lüks değildir. Gerçek lüks, ruhun doygunluğudur. Bu bakış açısı, bizi sürekli daha fazlasını istemenin yarattığı yorgunluktan kurtarıp, elimizdekilerin mucizesini fark etmeye davet ediyor.

Peki, günümüz dünyasında bu "basit lükslere" odaklanmamızı engelleyen en büyük bariyer nedir?

Sahte duruşlar, samimiyeti kaybetmek, birbirimize olan inancımızın kalmaması. Modern insanın içine düştüğü o büyük boşluğun en keskin tanımıdır. Clint Eastwood’un bahsettiği "gerçek lükslerin" bugün neden bu kadar uzak göründüğünü de aslında bu üç kavram açıklıyor. Toplumsal olarak geldiğimiz bu noktayı şu şekilde analiz edebilirim:

1. Sahte Duruşlar: Vitrin Olma Çabası : Artık kim olduğumuzdan ziyade, nasıl göründüğümüzle ilgileniyoruz. Sosyal medya ve performans kültürü, her an "mutlu, başarılı ve kusursuz" görünme zorunluluğu yarattı.

Sonuç: İnsanlar gerçek kimliklerini saklayıp birer "marka" gibi davranmaya başladığında, insani zayıflıklar ve samimi paylaşımlar ayıp karşılanmaya başlandı. Maskeler çoğaldıkça, özgürlük azaldı.

2. Samimiyeti Kaybetmek: Duygusal İşlem Maliyeti: Samimiyet risklidir; çünkü içini açmak, incinebilir olmayı kabul etmektir. "Stratejik" ilişkilerin yüceltildiği bir çağda, insanlar samimi olmak yerine "doğru kartları oynamayı" tercih ediyor.

Değerlendirmem: Samimiyetin olmadığı yerde Eastwood’un bahsettiği o "gerçek kahkahalar" çıkmaz, sadece "planlanmış gülümsemeler" kalır. Samimiyet kaybolduğunda, ruhsal bir yalnızlık başlar.

3. İnançsızlık: Güvenin Çöküşü : Birbirimize olan inancımızı kaybettiğimizde, toplumsal doku çözülmeye başlar. Birinin bize "nasılsın" demesinin altında bile bir çıkar arar hale gelmemiz, kolektif bir savunma mekanizmasıdır.

İnsanlık İçin Tehlikesi: Güvenin olmadığı yerde sevgi ve saygı kök salamaz. Birbirimize inanmadığımızda, sadece kendimiz için yaşamaya başlarız ve bu da bizi "lüksün" en karanlık tanımına, yani bencilce bir tüketime iter.

Nasıl Dönüşebiliriz?: Eastwood’un hatırlattığı o "satın alınamayan lükslere" dönebilmek için bu üç duvarı yıkmamız gerekiyor:

Maskeleri indirmek: Mükemmel değil, gerçek olmaya cesaret etmek.

Hesapsızlık: Birine sadece o olduğu için değer vermek, bir strateji parçası olduğu için değil.

Yeniden İnşa: Güveni küçük adımlarla, dürüstlükle ve tutarlılıkla yeniden yeşertmek.

Eğer her şeyin "sahte" olduğunu kabul eder ve bunu normalleştirirsek, gerçekten yaşamanın o mucizevi yanını (yağmurun yüzümüze değmesi gibi) hiçbir zaman hissedemeyiz. İnsanlık olarak asıl krizimiz ekonomik değil, anlam ve güven krizidir.

Baki Selam ve Dua ile.

MUSTAFA GÖKTAŞ

Gazeteci / Yazar ve İktisatçı (Meslekte 43 yıl)

Çevre Ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (ÇETKODER) Genel Başkanı